Niekorzystny wpływ leków na wchłanianie składników pokarmowych i stan odżywienia

Niektóre leki mogą zaburzać wchłanianie wielu istotnych składników pokarmowych, powodując ich niedobory w organizmie oraz upośledzenie stanu odżywienia. Zaburzenia wchła­niania niektórych składników (witamin czy mikro­elemen­tów) ujawniają się najczęściej po długim okresie stoso­wania wybranych leków, tj. od kilku miesięcy do kilku lat. Dość duża grupa leków może jednak powodować względny niedobór witamin i skład­ników mineralnych w orga­niz­mie, zwłaszcza u ludzi w starszym wieku.

Tabela 1. zawiera przykłady leków wpływających na stan odżywienia w podziale na mechanizmy działania. Na przykład glikokortykosteroidy wpływają na metabolizm składników odżywczych. Jest to szcze­gólna grupa leków, oddziaływująca bardzo silnie na wiele aspektów metabolizmu czło­wieka. Spoś­ród nich bardzo istotny jest wpływ na gospodarkę wodno-elektrolitową. Wyka­zano, że glikokortykosteroidy hamują wchłanianie wapnia z przewodu pokarmo­wego oraz zwięk­szają wydalanie tego pierwiastka i potasu przez nerki, zmniej­sza­jąc w zamian wy­dalanie sodu. W efekcie, przewlekła sterydoterapia prowadzi do nie­doboru wapnia w organizmie (w tym także w tkance kostnej) i rozwoju osteoporo­zy oraz do hipo­kaliemii i zatrzymania wody w orga­niz­mie, co manifestuje się wystąpieniem obrzę­ków. Do rozwoju osteoporozy przyczynia się w istotnym stopniu również niedobór witaminy D, odpowiedzialnej za gospodarkę wapniowo-fosforanową w orga­nizmie. Spo­wodo­wany jest on przyspieszeniem metabolizmu tej witaminy w wą­trobie w wyniku indukcji przez glikokortykosteroidy enzymów cytochromu P-450.

W pracach naukowych wykazano również, że osteoma­lacja i oste­oporoza mogą rozwinąć się także w następstwie leczenia fenobarbitalem chorych z padaczką lub plą­sawicą. Udowodniono, że lek ten zaburza metabolizm witaminy D ma­jącej kluczowe znaczenie dla gospodarki wapniowo-fosforanowej w organizmie. Niedo­bory metabolitów wita­miny D powodują zmniejszenie wchła­niania wapnia z przewodu po­karmowego i utratę tego pierwiastka przez kości.

W niektórych przypadkach przy przewlekłym stosowaniu leków może wystąpić konieczność modyfikacji diety lub suplementacji witaminowo-mineralnej.

 

Wpływ leków na modulację łaknienia

Powinno się także pamiętać o tym, że szereg leków może zmniejszać łaknienie. Należą do nich przede wszystkim leki stosowane w chemioterapii nowotworów złośliwych oraz preparaty naparstnicy stosowane w niewydolności krążenia i przewlekłym migotaniu przedsionków.

  • Leki przeciwdrgawkowe (np. kwas walproinowy,  karbamazepina)
  • Leki psychotropowe (np. haloperidol, alprazolam, olanzapina, klozapina, rysperydon)
  • Leki antydepresyjne:

– trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (np. amitryptylina, imipramina, nortriptylina,     clomipramina, doksepina)

– selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (fluoksetyna, sertralina,     fluvoksamina)

               – węglan litu

  • Hormony takie jak hormony wzrostu, kortykosteroidy, hormony płciowe (progesteron, testosteron)
 

Z kolei istnieją leki powodujące wzrost apetytu lub modulujące gospodarkę neuro-hormonalną, które mogą przyczyniać się do powstawania nadwagi lub otyłości u pacjentów. Do takich leków należą:

 

Tabela 1. Przykłady leków wpływających na stan odżywienia w podziale na mechanizmy działaniaCzytaj więcej:

Interakcje pomiędzy żywnością a lekami – wstęp do cyklu, dr inż. Katarzyna Wolnicka, mgr inż. Iwona Sajór

Suplementy diety zawierające składniki roślinne – ryzyko interakcji z lekami, cz. 1 – dr inż. Katarzyna Wolnicka

Interakcje składników grejpfruta z lekami, cz. 2 – dr inż. Katarzyna Wolnicka

 

  1. De Boer A, van Hunsel F, Bast A. Adverse food-drug interactions. Regul Toxicol Pharmacol; 2015. Dec. 73(3):859-65.
  2. Mouly S, Morgand M, Lopes A, Lloret-Linares C, Bergmann JF. [Drug-food interactions in internal medicine: What physicians should know?]. Rev Med Interne; 2015. Aug. 36(8):530-9.
  3. Végh A, Lankó E, Fittler A, Vida RG, Miseta I, Takács G, Botz L. Identification and evaluation of drug-supplement interactions in Hungarian hospital patients. Int. J. Clin. Pharm.; 2014. Apr;36(2):451-9.
  4. Gurley BJ. Pharmacokinetic herb-drug interactions (part 1): origins, mechanisms, and the impact of botanical dietary supplements. Planta Med.; 2012. Sep. 78(13):1478-89.
  5. Gurley BJ, Fifer EK, Gardner Z. Pharmacokinetic herb-drug interactions (part 2): drug interactions involving popular botanical dietary supplements and their clinical relevance. Planta Med.; 2012. Sep. 78(13):1490-514.
  6. Boullata JI, Hudson LM. Drug-nutrient interactions: a broad view with implications for practice. J Acad Nutr Diet.; 2012. Apr. 112(4):506-17.
  7. González Canga A, Fernández Martínez N, Sahagún Prieto AM, García Vieitez JJ, Díez Liébana MJ, Díez Láiz R, Sierra Vega M. Dietary fiber and its interaction with drugs. Nutr. Hosp.; 2010. Jul-Aug. 25(4):535-9.
  8. Nekvindová J, Anzenbacher P. Interactions of food and dietary supplements with drug metabolising cytochrome P450 enzymes. Ceska Slov Farm. Review; 2007. Jul. 56(4):165-73.
  9. Bailey DG, Dresser GK. Interactions between grapefruit juice and cardiovascular drugs. Am J Cardiovasc Drugs; 2004. 4(5):281-97.
  10. Fujita K. Food-drug interactions via human cytochrome P450 3A (CYP3A). Drug Metabol Drug Interact. Review; 2004. 20(4):195-217.
  11. Schmidt LE, Dalhoff K. Food-drug interactions. Drugs; 2002. 62(10):1481-502.
  12. Maka DA, Murphy LK. Drug-nutrient interactions: a review. AACN Clin Issues. Review; 2000. Nov. 11(4):580-9.

Inne nowości z kategorii Choroba a dieta:

Zapisz się do naszego newslettera

Get updates direct to your inbox.

Send me your newsletter (you can unsubscribe at any time).

Send me your newsletter (you can unsubscribe at any time).