Burak ćwikłowy jest jednym z najpopularniejszych warzyw. Powinniśmy jeść go więcej, ponieważ jest tanim źródłem wielu ważnych składników, w tym antocyjanów. Najczęściej używamy go w barszczu czerwonym, ale warto go spożywać również w innych potrawach i na surowo.

Burak, a ściślej burak ćwikłowy, jest jednym z najczęściej uprawianych warzyw okopowych w Polsce. W roku 2014 zebrano 358 tys. ton buraków, które pod względem wielkości zbiorów zajmują czwarte miejsce po kapuście, cebuli i marchwi. Mimo to, według danych Głównego Urzędu Statystycznego, spożycie buraków przez ostatnie dziesięć lat charakteryzowało się tendencją spadkową, z 9,5 g na osobę dziennie w 2006 r. do 6,6 g na osobę dziennie w 2015 r. Buraki ćwikłowe kupowała mniej niż połowa badanych gospodarstw domowych.

Burak był lekarstwem

Burak ćwikłowy wywodzi się od buraka nadmorskiego. W czasach starożytnych był uprawiany nie tylko w celach spożywczych, lecz także leczniczych. Pierwsze wzmianki o buraku pojawiają się w dokumentach pochodzących z Babilonii. W roku 722 p.n.e. uprawiano go ponoć w ogrodach króla Marduk-apla-iddiny II. Około 400 r. p.n.e. zaczęto uprawiać buraki w Grecji, a 200 lat później dotarły one na tereny Republiki Rzymskiej. W czasach Karola Wielkiego i przez okres średniowiecza burak ćwikłowy uprawiany był jako warzywo liściaste, głównie we Francji i we Włoszech. Jako warzywo okopowe w Europie zaczęto uprawiać buraki, podobnie jak inne warzywa, w XVI w., chociaż są wzmianki z XIV w., jakoby pojawił się na polskich stołach.

Wartości odżywcze buraków ćwikłowych

Burak ćwikłowy swoje korzystne właściwości zawdzięcza w głównej mierze dużej zawartości antocyjanów i flawonoidów (betanina i cholina), czyli barwników, którym przypisuje się właściwości zapobiegające rozwijaniu się nowotworów. Według danych USDA (Departament Rolnictwa Stanów Zjednoczonych) zawartość betaniny w buraku wynosi 128,7 mg/100 g, natomiast choliny 6 mg/100 g.

Zawiera on także dość duże ilości potasu (348 mg w 100 g produktu jadalnego). Pozostałe składniki mineralne zawiera w mniejszych ilościach, a mianowicie wapń (41 mg/100 g) oraz fosfor i magnez (17 mg/100 g). Spośród witamin, na uwagę zasługuje witamina C, której w korzeniu buraka ćwikłowego jest 10 mg/100 g.

Jak jeść buraki ćwikłowe

Korzeń buraka ćwikłowego, a także jego nać w przypadku młodej rośliny, stanowią doskonały dodatek do zup lub dań głównych. Najbardziej rozpoznawalnymi potrawami z buraka ćwikłowego są barszcz czerwony i botwina.

Buraki ćwikłowe możemy jeść w najprostszy sposób – na surowo po obraniu ze skórki. Jeżeli mamy sokowirówkę, uzyskamy wspaniały, pełny wartości odżywczej sok.

Sałatki i sosy z buraków

Kuchnia polska jest bardzo bogata w przepisy na potrawy z użyciem tego warzywa. Są to np. sałatki buraczane, do których używamy uprzednio ugotowanych i obranych buraków. Pokrojone w kostkę buraki możemy połączyć ze śledziami wymoczonymi w mleku – również pokrojonymi w kostkę, a także z czerwoną cebulą. Możemy dodać oleju, octu winnego i miodu. Buraki mogą wchodzić też w skład sosów. Warzywa te po ugotowaniu i pokrojeniu w cienkie słupki, łączymy z odrobiną jogurtu i koncentratem buraczanym.

Przeczytaj również inne artykuły z cyklu o superfoods

  1. Świetlikowska K. Warzywa. W: Surowce spożywcze pochodzenia roślinnego, Świetlikowska K. [red]. Wydawnictwo SGGW. Warszawa 2006, s. 75-78
  2. Kucharz & Gastronom Vademecum. Wydawnictwo Rea s.j. Warszawa 2001
  3. Kunachowicz H., Nadolna I., Przygoda B., Iwanow K., Tabele składu i wartości odżywczej żywności. PZWL. Warszawa 2005
  4. GUS. Rocznik statystyczny RP 2015. Warszawa 2016. s. 479
  5. GUS. Budżety gospodarstw domowych (za lata 2006-2015)
  6. Departament Rolnictwa Stanów Zjednoczonych

Inne nowości z kategorii ABC Żywienia:

Zapisz się do naszego newslettera

Get updates direct to your inbox.

Send me your newsletter (you can unsubscribe at any time).

Send me your newsletter (you can unsubscribe at any time).