Autor Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej | 18.05.2018 | Aktualności, dla mediów
Czarna koszulka lidera otyłości dla Polski tyjących dzieci i nastolatków
Występowanie otyłości na świecie wzrosło niemal trzykrotnie w ciągu ostatnich 40 lat: z 3,2% w 1975 r. do 10,8% w 2014 r. wśród mężczyzn oraz z 6,4% do 14,9% u kobiet (Lancet 2016). Prognozy przewidują, że jeśli obecne trendy się utrzymają, to w 2025 r. na otyłość będzie już cierpieć 18% wszystkich mężczyzn i 21% kobiet na świecie.
Pod względem występowania nadwagi i otyłości w populacji osób dorosłych, Polska zajmuje już piąte miejsce (DuPont, Światowy Indeks Bezpieczeństwa Żywnościowego, 2016), natomiast w populacji dzieci i młodzieży odsetek chłopców oraz dziewcząt z nadwagą i otyłością wynosi odpowiednio 21,9% i 17,8% (Lancet, 2014). Polskie dzieci zaliczane są od kilku lat do najszybciej tyjących w Europie. Warto przypomnieć, że w latach 70. poprzedniego wieku nadmierną masę ciała notowano w Polsce u mniej niż 10 proc. uczniów, podczas gdy obecnie już co piąte dziecko w wieku szkolnym (ponad 22%) boryka się z nadwagą lub otyłością. Z dorosłą populacją Polaków jest jeszcze gorzej. Szacuje się, że już 64% mężczyzn w naszym kraju ma nadmierną masę ciała (wskaźnik BMI powyżej 25). W przypadku kobiet odsetek ten sięga już 49%.
Wg Międzynarodowej Federacji Diabetologicznej (IDF 2014), Polska jest obecnie na czwartym miejscu wśród 10 krajów z największym na świecie występowaniem stanu przedcukrzycowego. Przewiduje się, że do 2035 roku Polska obejmie niechlubne prowadzenie w tej kategorii, wyprzedzając Kuwejt, Katar, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Malezję czy Hongkong.
„Polska zdecydowanie przesuwa się do ścisłej czołówki, już w zasadzie trzymamy w dłoni czarną koszulkę lidera otyłości w Europie – komentuje Prof. dr hab. Mirosław Jarosz, Dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia – Żyjemy w krytycznie ważnym okresie dla zdrowia polskiego społeczeństwa, a decyzje które podejmiemy dziś, zaważą na długości życia oraz stanie zdrowia naszych dzieci i wnuków. Nie ma odwrotu od ostrej konfrontacji ze stylem życia, który nieodpowiednim żywieniem i brakiem aktywności fizycznej przyczynił się do tak dramatycznej otyłości polskich dzieci. I nie ma wytłumaczenia dla zaniedbań w tym obszarze. Instytut Żywności i Żywienia przypomina: czas dyskusji dawno już się skończył, czas przejść do totalnej ofensywy, bo inaczej dojdzie do zahamowania rozwoju cywilizacyjnego”.
Wyniki badań z ostatnich kilkunastu lat potwierdzają, że nadwaga i otyłość w polskim społeczeństwie stale przybiera na sile, a największa dynamika wzrostu zaburzeń odżywiania dotyczy dzieci i młodzieży. Lekarze i dietetycy z Instytutu Żywności i Żywienia ostrzegają przed lekceważeniem otyłości i nadwagi, w szczególności właśnie wśród dzieci i młodzieży. Podkreślają, że otyłość to nie tylko defekt estetyczny czy „nowa normalność” cywilizacji dobrobytu, lecz groźna choroba i główna przyczyna wielu bardzo poważnych chorób, takich jak cukrzyca typu 2, choroby układu krążenia (udar mózgu, nadciśnienie tętnicze), nowotwory złośliwe (rak jelita grubego, sutka, gruczołu krokowego) czy kamica żółciowa. Dalsza epidemia otyłości wśród polskich dzieci oznacza zatem dla tej populacji krótsze życie, liczne i poważne konsekwencje chorobowe, zmniejszenie potencjału edukacyjnego i emocjonalnego (problemy behawioralne, w tym depresja, zachowania agresywne, zaburzenia koncentracji uwagi), a także stygmatyzację społeczną. Dla państwa, oznacza to kolejne wielomiliardowe i rosnące nakłady na leczenie oraz stopniowe zmniejszanie zdolności produkcyjnych społeczeństwa.
Do najistotniejszych czynników rozwoju otyłości zalicza się nieprawidłowe żywienie, polegające przede wszystkim na zbyt wysokim spożyciu tłuszczu pochodzenia zwierzęcego (m. in. żywność typu fast food), cukrów prostych i soli, a zbyt niskim – warzyw i owoców oraz pełnoziarnistych produktów zbożowych. Jednocześnie jako społeczeństwo, Polacy zdecydowanie zbyt mało uprawiają aktywności fizycznej, co w istotnym stopniu przyczynia się do rozwoju nadmiernej masy ciała. Szacuje się, że zaledwie 30% dzieci i młodzieży oraz 10% dorosłych uprawia formy ruchu, których rodzaj i intensywność obciążeń wysiłkowych zaspakajają potrzeby fizjologiczne organizmu. Główną przyczyną takiego stanu rzeczy jest stale niska świadomość w zakresie potrzeb aktywności fizycznej.
„Eksperci podkreślają, że po dynamicznym wzroście konsumpcji przekąsek w Polsce w ostatnich latach (głównie produktów słonych, słodkich i zawierających dużo tłuszczu) obecnie spożywa je już aż 99 proc. dzieci w wieku przedszkolnym! Tymczasem z badań niezbicie wynika, że osoby spożywające kilka przekąsek w ciągu dnia mogą wraz z nimi zjeść około 1000 kcal więcej niż osoby żywiące się w sposób tradycyjny. A to oznacza ponad ćwierć miliona zbędnych kcal na osobę rocznie. Jest to więc bardzo istotny czynnik ryzyka rozwoju nadwagi i otyłości. Dowiedziono też, że zmniejszenie liczby spożywanych posiłków do 1-2 dziennie zwiększa wskaźnik masy ciała (BMI) u młodzieży do wartości 21,5. Spożywający 5 posiłków dziennie są znacznie szczuplejsi. Ich średni BMI wynosi 19” – komentuje Prof. Mirosław Jarosz.
Cel: zatrzymać epidemię otyłości wśród dzieci i młodzieży
Dzieci i młodzież stanowią krytyczną grupę skutecznej społecznej walki z rozwojem i skutkami otyłości. Wg badań, najbardziej wrażliwe na perspektywiczny rozwój otyłości, lecz też na skuteczność jej zahamowania, są osoby w wieku 7-13 lat.
„U dzieci z nadwagą i otyłością, które schudły w wieku 7-13 lat, nie rośnie w dorosłości ryzyko cukrzycy typu 2, podczas gdy u osób, które były otyłe i schudły dopiero w wieku 13-18 lat ryzyko cukrzycy jest ponad 3-krotnie wyższe, a dodatkowo konsekwencje powikłań występują częściej i są znacznie poważniejsze. Dlatego Instytut Żywności i Żywienia poświęcił wiele starań w ostatnich latach na przeciwdziałanie rozwojowi i skutkom otyłości właśnie w grupie dzieci i młodzieży. W realizowanym przez nas szwajcarsko-polskim projekcie edukacyjnym pod nazwą „Zachowaj równowagę”, w ciągu zaledwie dwóch lat, nie tylko zatrzymaliśmy trend wzrostowy epidemii otyłości w szkołach podstawowych i gimnazjalnych, lecz zainicjowaliśmy jego tendencję spadkową. To bardzo dużo! I możemy robić to nadal, bo mamy sprawdzone narzędzia, kadrę i doświadczenie” – mówi Prof. Mirosław Jarosz, Dyrektor IŻŻ i kierownik projektu „Zachowaj równowagę”.
Projekt „Zapobieganie nadwadze i otyłości oraz chorobom przewlekłym poprzez edukację społeczeństwa w zakresie żywienia i aktywności fizycznej”, współfinansowany był przez Szwajcarię w ramach programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej oraz przez Ministerstwo Zdrowia. Znany pod nazwą „Zachowaj równowagę”, zrealizowany został przez IŻŻ w latach 2011-2016.
Jednym z głównych zadań projektu była edukacja i wdrażanie zasad prawidłowego żywienia oraz aktywności fizycznej w przedszkolach i szkołach (podstawowych, gimnazjalnych, ponadgimnazjalnych), a także ocena wpływu tej edukacji na sposób żywienia, stan odżywienia, aktywność fizyczną i poziom wiedzy dzieci i młodzieży. Łącznie objętych tymi działaniami zostało 1600 placówek edukacyjnych z całej Polski (ponad 380 tys. dzieci). Zastosowano w nich różne formy i narzędzia edukacji skierowane do całego środowiska szkolnego, a więc nie tylko nauczycieli i uczniów, ale także rodziców. Działania te obejmowały m.in. multimedialne szkolenia, dystrybucję materiałów edukacyjnych oraz konkursy edukacyjne. Najważniejszym działaniem, spinającym wszystkie elementy w całość i motywującym do wprowadzania prozdrowotnych zmian, był program certyfikacji placówek edukacyjnych pod nazwą „Szkoła/ Przedszkole Przyjazne Żywieniu i Aktywności Fizycznej”. Każda z biorących udział w projekcie placówek po spełnieniu określonych kryteriów (np. wprowadzenie wspólnych śniadań, zmiana asortymentu sklepików szkolnych, organizacja warsztatów kulinarnych, zawodów sportowych) mogła uzyskać specjalny certyfikat.
|
Rodzaj korzyści
|
Zakres
|
Korzyści zdrowotne
dla społeczeństwa |
- około 1% spadek częstości występowania nadmiernej masy ciała wśród uczniów (w tym aż 3% wśród dzieci ze szkół podstawowych)
- 20–50% wzrost liczby uczniów odżywiających się zgodnie z zasadami prawidłowego żywienia
- o 23% wzrost wiedzy uczniów nt. zasad zdrowego żywienia
- o 7% wzrost wiedzy uczniów, nauczycieli i dyrektorów szkół o zaleceniach i znaczeniu aktywności fizycznej dla zdrowia
- wzrost wskaźników sprawności fizycznej uczniów
w zależności od parametrów (skłon tułowia,
siady z leżenia, zwis na drążku, bieg wahadłowy)
|
| Korzyści dla zdrowia publicznego |
- wypracowanie dobrych i tanich praktyk:
- program certyfikacji szkół i przedszkoli „Szkoła/Przedszkole Przyjazne Żywieniu i Aktywności Fizycznej”,
- program motywowania placówek edukacyjnych
do prowadzenia działań prozdrowotnych
- stworzenie przyjaznego zdrowiu i zmianom prozdrowotnym jednolitego środowiska w szkołach i przedszkolach obejmującego uczniów, rodziców i nauczycieli
- zmniejszenie kosztów leczenia otyłości i jej powikłań
|
| Korzyści dla państwa |
- wzrost potencjału edukacyjnego dzieci i młodzieży
- zmniejszenie w przyszłości obciążenia budżetu państwa z powodu kosztów leczenia otyłości i jej powikłań
- wyrównywanie nierówności poziomu wiedzy w zakresie prawidłowego żywienia i aktywności fizycznej
- większe szanse rozwoju cywilizacyjnego
|
Więcej informacji na temat żywności, żywienia i zdrowego stylu życia można znaleźć na stronach internetowych: www.ncez.dev.foreto.com
MATERIAŁY DODATKOWE
Jak kształtować prawidłowe nawyki prozdrowotne dzieci?
Wskazówki dla rodziców:
- Jesteś wzorcem dla swojego dziecka – nie tylko mów co jest dobre dla jego zdrowia, ale sam dawaj dobry przykład i stosuj zasady zdrowego żywienia, bądź aktywny fizycznie.
- Zadbaj o różnorodność spożywanych produktów.
- Zachęcaj dziecko do poznawania nowych smaków – monotonia nie sprzyja prawidłowemu żywieniu.
- Nie zniechęcaj się łatwo odmową jedzenia niektórych produktów przez dziecko – bądź cierpliwy – niektóre dzieci, zanim przyzwyczają się do nowego smaku i go polubią muszą mieć z nim kontakt nawet kilkanaście razy.
- Zorganizuj wspólne zakupy – warto jak najwięcej czasu spędzić w dziale ze świeżymi warzywami i pozwolić dzieckuwybrać jego ulubione.
- W czasie zakupów możesz zaangażować dziecko w poszukiwanie produktów z oznaczeniami „o obniżonej zawartości soli” lub „bez dodatku soli” i wytłumaczyć mu, dlaczego jest to tak ważne.
- Gotuj razem z dzieckiem, zachęcaj je do wspólnego przygotowywania posiłków.
- Sól zamień na zioła. Zabierz solniczkę ze stołu i nie dosalaj przy dziecku swoich potraw.
- Razem z dzieckiem dobierajcie ulubione zioła i przyprawy. Każdy może doprawić swoje danie według własnego gustu i uznania – dziecku da to wiele satysfakcji i zachęci do poszukiwania nowych smaków.
- Staraj się przynajmniej jeden posiłek dziennie spożyć wspólnie z rodziną.
- Dzieci także „jedzą” oczami – dbaj o estetykę podawanych posiłków.
- Nie nagradzaj dziecka słodyczami.
- Nie kupuj dużej ilości słodyczy, słonych przekąsek, słodkich napojów – dostępność tych produktów w domu sprzyja ich spożywaniu.
- Do przegryzania zamiast słodyczy, słonych przekąsek przygotuj dla siebie i dziecka kolorowy talerz warzyw i owoców – obranych, pokrojonych, gotowych od razu do spożycia.
- Zachęcaj dziecko do wspólnej aktywności fizycznej – nie siedź w fotelu, tylko idź z dzieckiem na spacer, wybierzcie się na wycieczkę rowerową.
- Rozmawiaj z dzieckiem o problemach wynikających z nieprawidłowego odżywiania i braku aktywności fizycznej – otaczający świat nie zawsze propaguje zdrowy styl życia.
- Korzystaj z różnych form edukacji rodziców w szkole, bierz aktywny udział w działaniach szkoły na rzecz prozdrowotnego stylu życia. Twój udział w imprezach szkolnych jest prostym sygnałem dla dziecka, że wspierasz je w poznawaniu różnych form aktywności prozdrowotnej.
(Źródło: „Szkoła i przedszkole przyjazne żywieniu i aktywności fizycznej. Poradnik dla nauczycieli” red. nauk. J. Charzewska, K. Wolnicka, IŻŻ, Warszawa, 2013 – Poradnik opracowany w ramach Projektu KIK/34, zadanie 2 „Edukacja i wdrażanie zasad prawidłowego żywienia i aktywności fizycznej w przedszkolach, szkołach: podstawowych, gimnazjalnych i średnich oraz ocena wpływu tej edukacji na sposób żywienia, stan odżywienia, aktywność fizyczną i poziom wiedzy dzieci i młodzieży”).
Autor Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej | 26.04.2018 | Aktualności, dla mediów
Izomery trans kwasów tłuszczowych nienasyconych występują naturalnie w niektórych produktach spożywczych (np. w przetworach mlecznych czy wołowinie), lecz ich istotnym źródłem w diecie współczesnego człowieka stała się żywność wytwarzana przemysłowo (izomery mogą powstawać w procesie utwardzania tłuszczów roślinnych).
Badania naukowe dowodzą, że izomery trans wykazują wyłącznie niekorzystne działanie na zdrowie człowieka. Są uznanym czynnikiem ryzyka chorób sercowo naczyniowych, miażdżycy, nowotworów złośliwych (zwłaszcza raka prostaty) oraz cukrzycy typu 2. Prawdopodobnie mogą także wpływać na
bezpłodność, powodować zaburzenia laktacji i sprzyjać astmie oskrzelowej.
Instytut Żywności i Żywienia zaleca, by w diecie zapewniającej odpowiednią wartość odżywczą spożycie izomerów trans było tak niskie, jak to jest możliwe – w najgorszym wypadku nie powinno przekraczać zalecanego przez Światową Organizację Zdrowia maksymalnego poziomu 1% energii z całodziennej diety.
„Zmiana technologii produkcji żywności wymaga globalnych regulacji na rzecz reformulacji produktów spożywczych. – komentuje prof. dr hab. Mirosław Jarosz, Dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia – Wiele takich działań ma już miejsce i dobrze, że tak się dzieje. Niemniej jednak absolutnie kluczową rolę w prewencji chorób przewlekłych spełnia rzetelna edukacja. Instytut Żywności i Żywienia od 20 lat podejmuje działania badawcze i informacyjne, upubliczniając dane o szkodliwym działaniu izomerów trans oraz ich wysokiej zawartości w niektórych produktach spożywczych, takich jak ciastka czy dania fast food.”
Historia aktywnych działań IŻŻ na rzecz zmniejszenia zawartości izomerów trans w diecie Polaków obejmuje przede wszystkim badania nad zawartością izomerów trans w produktach spożywczych.
Opracowano metodologię ich oznaczania, upubliczniane są dane naukowe oraz prowadzone na szeroką skalę konsultacje z przemysłem oraz działania edukacyjne. Istotnym przełomem prac IŻŻ w tym obszarze jest obecnie utworzenie w ramach zadania 3.1.7 Narodowego Programu Zdrowia na
lata 2016-2020 ogólnodostępnej elektronicznej Bazy danych dotyczących izomerów trans w środkach spożywczych, wraz z funkcjonalną wyszukiwarką.
Baza izomerów trans, utworzona i udostępniona w pierwszej swojej części przez Instytut Żywności i Żywienia w kwietniu 2018 roku, pełni funkcje informacyjne i edukacyjne, prezentując dane dotyczące zawartości izomerów trans (wartości średnie, minimalne i maksymalne) w produktach spożywczych. W celu skutecznej oceny oraz świadomej redukcji izomerów trans w diecie, w bazie dostępne są wartości w g/100 g, g/porcję oraz g/cały produkt.
Korzystanie z zasobów e-Bazy umożliwia konsumentom w łatwy sposób sprawdzenie, jaka jest zawartość izomerów trans w poszczególnych produktach spożywczych, co z kolei daje szansę wyboru takich produktów, które albo nie zawierają w ogóle izomerów trans, albo zawierają ich stosunkowo niewiele.
Obecnie w bazie dostępne są dane dla 568 produktów z 7 kategorii: koncentraty spożywcze, mleko i przetwory mleczne, produkty typu fast food, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia, tłuszcze roślinne, wyroby cukiernicze i ciastkarskie, ziarna zbóż i produkty zbożowo-mączne.
W kontynuacji prac baza będzie powiększana o inne kategorie (w tym słodkie kremy do smarowania, pączki i drożdżówki czy zupy z makaronem typu nudle). Docelowo planowane jest utworzenie ok. 20 kategorii, prowadzone będą również stałe badania aktualizacji i weryfikacji danych już umieszczonych.
Informacje udostępnione w e-Bazie IŻŻ mogą być także wykorzystane do prowadzenia badań naukowych – m.in. oceny narażenia na izomery trans w różnych grupach populacyjnych oraz oceny korelacji pomiędzy pobraniem izomerów trans z dietą a ryzykiem zachorowalności i umieralności z różnych przyczyn, przede wszystkim na skutek chorób sercowo-naczyniowych.
Czytaj więcej:
Tłuszcze trans – Gazeta IŻŻ, kwiecień 2018
Autor Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej | 5.02.2018 | Aktualności, dla mediów
Starzejące się społeczeństwo – nowe wyzwania ekonomiczne, społeczne i zdrowotne
W latach 50-tych przeciętna długość życia wynosiła 47 lat, natomiast dziś – już 65, z perspektywą wzrostu do 75 lat ok. roku 2050. Od roku 1950 liczba osób w wieku 60+ wzrosła na Ziemi z 200 mln do 500 mln, z wizją dalszego postępu do 1,2 mld w roku 2025.
Polacy są od lat społeczeństwem starzejącym się, w 2016 roku odsetek osób w wieku 65 lat+ stanowił ponad 20% populacji, z tendencją wzrostową do 34,8% ok. roku 2050. Co ciekawe, w roku 2008 na 100 osób w wieku produkcyjnym przypadało 41 osób w wieku emerytalnym, a w 2060 roku – będzie ich aż 91, co jest założeniem optymistycznym, uwzględniającym wzrost w Polsce stopy urodzeń. Wg dzisiejszych estymacji, do 2030 liczba emerytów wzrośnie o blisko 50%, a to oznacza pewny wzrost wydatków budżetowych o ok. 89 mld na świadczenia emerytalne oraz o 50 mld na służbę zdrowia. Ten krytycznie ważny proces społeczny będzie przebiegał w sytuacji jednoczesnego spadku liczby ludności w wieku produkcyjnym o blisko 5 mln osób, a do roku 2050 – o dalszych 5,5 mln.
W konsekwencji, przebieg i następstwa starzenia się Polaków będą wymagać w najbliższych latach większej uwagi eksperckiej i społecznej, w tym również intensyfikacji działań o charakterze edukacyjnym na temat zdrowia (rozumianego jako styl życia, ze szczególnym uwzględnieniem żywienia i aktywności fizycznej) – podstawowego obszaru działań związanych z procesem starzenia się społeczeństwa.
Wychodząc naprzeciw potrzebom intensyfikacji działań środowiska ekspertów i edukacji społecznej w zakresie tzw. „successful ageing” („pomyślne starzenie się”), Instytut Żywności i Żywienia dedykował tegoroczny Narodowy Kongres Żywieniowy problematyce żywienia i aktywności fizycznej osób starszych.
Kongres IŻŻ – platforma wiedzy eksperckiej i źródło kompleksowej edukacji
Pierwszy dzień Kongresu IŻŻ to pięć tematycznych sesji wykładowo-dyskusyjnych, prezentujących kluczowe aspekty obszaru żywienia i aktywności fizycznej osób starszych. Prelekcje obejmą zagadnienia takie jak wchłanianie i metabolizm składników pokarmowych, żywienie i aktywność fizyczna pacjentów w starszym wieku w wybranych chorobach przewlekłych, suplementacja diety czy rola psychologa i dietetyka w opiece nad osobami starszymi. Nie zabraknie także wykładów poświęconych podstawom tzw. długowieczności (genetyka i czynniki środowiskowe), biochemicznym markerom starzenia, witaminie D jako pożądanemu „eliksirowi” młodości oraz perspektywie dożycia stu lat bez Alzheimera.
Drugi dzień Kongresu to edukacja w praktyce. Dla uczestniczących w nim osób starszych przewidziano: porady eksperckie (lekarze, dietetycy, rehabilitacji, psycholodzy), badania składu ciała, pokazy rekomendowanych form aktywności oraz pokaz kulinarny, a także sześć debat tematycznych (profilaktyka „przyjaznego starzenia się”, żywienie w chorobach przewlekłych, żywność a suplementy i leki, „zdrowe” zakupy, dobór właściwej aktywności fizycznej oraz aspekty psychologiczne powiązane z żywieniem).
Elementem merytorycznym, prezentowanym i propagowanym przez Instytut Żywności i Żywienia w trakcie obu dni Kongresu, będzie Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla osób w wieku starszym – opracowane po raz pierwszy zestawienie zaleceń i porad, uwzględniające specyficzne potrzeby osób w starszym wieku.
Pionierska Piramida dla osób w wieku starszym
Jednym z najważniejszych i najtańszych działań prewencyjnych – umożliwiających ludziom w starszym wieku bycie aktywnym i zdrowym, w miarę możliwości bez obciążeń chorobowych i inwalidztwa – jest powszechna edukacja w zakresie stylu życia (w tym żywieniowa) osób starszych. Wielu seniorów w konsekwencji niewłaściwego żywienia i braku aktywności fizycznej wycofuje się z aktywnego życia, nie podejmuje działań zawodowych, alienuje się mocno z życia rodzinnego i społecznego. Słabną fizycznie, umysłowo i emocjonalnie, choć mogliby funkcjonować bardziej aktywnie i bardziej twórczo.
W odpowiedzi na potrzebę intensyfikacji działań edukacyjnych seniorów w zakresie stylu życia, Instytut Żywności i Żywienia opracował Piramidę Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla osób w wieku starszym jako proste wyjaśnienie kompleksowej idei żywienia, której realizacja daje większe szanse na aktywne, zdrowe i pogodne starzenie.
„Piramida to pionierskie zestawienie zaleceń zdrowego żywienia i aktywności fizycznej, będące rozwinięciem dwóch poprzednich piramid, lecz z uwzględnieniem specyficznych potrzeb osób starszych. Oczywiście, w przypadku pacjentów z chorobami przewlekłymi – jak otyłość, cukrzyca typu 2, choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie czy osteoporoza – należy piramidę zmodyfikować w konsultacji z lekarzem i dietetykiem” – informuje prof. dr hab. Mirosław Jarosz, Dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie.
Opracowana przez ekspertów IŻŻ Piramida to zestawienie rekomendacji żywieniowej oraz aktywności fizycznej, na którą osoby starsze powinny przeznaczyć przynajmniej 150 minut tygodniowo. W towarzyszących Piramidzie zaleceniach (10 Zasad Zdrowego Żywienia) podkreślono potrzebę regularnego spożywania pełnowartościowych posiłków oraz częstego spożywania warzyw i owoców, zawarto także wskazania dotyczące suplementacji. Materiał uzupełniono o 10 dodatkowych praktycznych zaleceń na temat żywienia i stylu życia – są to porady m. in. dotyczące unikania interakcji żywności i suplementów z lekami, dbałości o aktywność fizyczną oraz utrzymywania możliwie aktywnych relacji rodzinnych i społecznych.
Autor Centrum Dietetyczne Online | 14.12.2017 | Aktualności, dla mediów
− Zdrowa dieta, prawidłowe odżywianie się, zdrowy styl życia mają kluczowe znaczenie we wspomaganiu leczenia praktycznie we wszystkich chorobach, jak i w zapobieganiu groźnym chorobom dietozależnym. Bardzo rzadko zdarza się, by lekarz współpracował bezpośrednio z dietetykiem. Ponadto dostęp do porad dietetycznych jest ograniczony. Dzięki wykorzystaniu możliwości, jakie stwarza Internet, znaleźliśmy sposób na rozwiązanie tego problemu – mówił prof. dr hab. Mirosław Jarosz, dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia, wprowadzając dziennikarzy w tematykę konferencji. – Otwieramy Centrum Dietetyczne Online, by każdy mógł bezpłatnie i wygodnie, nie wychodząc z domu, porozmawiać z profesjonalnym dietetykiem, który rozwieje dietetyczne wątpliwości i udzieli właściwych wskazówek żywieniowych.
Niezależnie od schorzenia, stanu zdrowia czy potrzeby modyfikacji nawyków żywieniowych, każdy potrzebujący profesjonalnej konsultacji dietetycznej może się zgłosić do Centrum Dietetycznego Online na bezpłatną poradę wykwalifikowanego dietetyka..
− Centrum Dietetyczne Online przybliża dietetyka do pacjenta. Może też być wsparciem dla lekarzy w planowanym leczeniu. Konsultacja dietetyczna jest teraz w zasięgu ręki każdego dorosłego mającego dostęp do Internetu. Nasi dietetycy odpowiadają na pytania nie tylko dotyczące codziennej diety, lecz także udzielają porad osobom cierpiącym na choroby dietozależne. W razie potrzeby, szczególnie trudne przypadki mogą być analizowane przez zespół ekspertów Instytutu, w tym lekarzy – opowiada profesor Jarosz.
Aby umówić się na konsultację online, trzeba wejść na stronę https://konsultacje.ncez.pl/, założyć konto chronione hasłem, zawierające historię wizyt oraz wskazania dietetyczne. Następny krok polega na wypełnieniu ankiety żywieniowej. Na tym etapie można załączyć dokumenty dotyczące np. dotychczasowego leczenia, wyniki badań. Aby jak najlepiej dopasować poradę i zgromadzić wiedzę o pacjencie przed konsultacją, specjaliści NCEŻ IŻŻ opracowali także dwa dodatkowe, opcjonalne formularze. Zachęcają one do uszczegółowienia informacji o codziennej diecie i nawykach żywieniowych. Ostatni krok to zapisanie się na wirtualną wizytę. Konsultacja dietetyka z pacjentem odbywa się poprzez komunikator podobny do powszechnie znanych komunikatorów internetowych. Rozmawiając, specjalista i pacjent mogą się widzieć, a opcja czatu pozwala na przesyłanie dodatkowych informacji, linków lub załączników w czasie rzeczywistym.
Dietetycy Centrum Dietetycznego Online NCEŻ IŻŻ są dostępni we wszystkie dni robocze w godzinach 8:00−20:00, a w soboty od 9:00 do 17:00. To daje możliwość udzielenia ponad 500 godzin konsultacji dietetycznych tygodniowo.
Centrum Dietetyczne Online: https://konsultacje.ncez.pl
Profesor Mirosław Jarosz, dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia, wyjaśnia, dlaczego w NCEŻ powstało Centrum Dietetyczne Online.
Mgr inż. Izabela Przybysz opowiada o doświadczeniach z pierwszych dwóch tygodni działania Centrum Dietetycznego Online.
Mgr Tomasz Szymański pokazuje, w jaki sposób pacjenci mogą korzystać z konsultacji dietetyków Centrum Dietetycznego Online.
Autor Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej | 5.12.2017 | Aktualności, dla mediów
Inicjatorami współpracy są Instytut Żywności i Żywienia oraz podmioty zrzeszające przedsiębiorców: Polska Federacja Producentów Żywności Związek Pracodawców (PFPŻ ZP), Polska Organizacja Handlu i Dystrybucji (POHiD), POLBISCO – Stowarzyszenie Polskich Producentów Wyrobów Czekoladowych i Cukierniczych, Stowarzyszenie Krajowa Unia Producentów Soków oraz Związek Pracodawców Hoteli, Restauracji i Cateringu. Dzisiaj ich przedstawiciele uroczyście podpisali „List intencyjny na rzecz optymalizacji wartości energetycznej lub/i składu produktów spożywczych w Polsce”. Projekt ma charakter otwarty, co oznacza, że do prac mogą wciąż przystąpić inne organizacje.
Bardzo cenny dla tej inicjatywy jest fakt, że będzie realizowana we współpracy z Instytutem Żywności i Żywienia, który pełni wiodącą rolę w zakresie propagowania zasad racjonalnego żywienia oraz promocji zdrowego stylu życia, a zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 2016 r. w sprawie Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016–2020 odgrywa również znaczącą rolę w zakresie promowania rozwiązań reformulacyjnych w Polsce i na forum Unii Europejskiej.
– Poprawa jakości żywieniowej produktów żywnościowych i ułatwienie konsumentom dostępu do tzw. „zdrowszej opcji” są wskazywane jako jedno z istotnych działań mających na celu zahamowanie niekorzystnych trendów, takich jak nadwaga i otyłość. Wytyczne w tym zakresie zawarte są m.in. w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 2016 r. w sprawie Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016–2020. Istotna jest również konieczność dopasowania celów optymalizacyjnych do potrzeb i nawyków żywieniowych polskich konsumentów. Współpraca nauki i przemysłu w tej dziedzinie niewątpliwie może przyczynić się do poprawy jakości żywieniowej żywności w Polsce oraz korzystnych zmian w obszarze zdrowia publicznego – konkluduje prof. dr hab. n. med. Mirosław Jarosz, dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia.
Podpisanie listu intencyjnego o współpracy w zakresie optymalizacji produktów spożywczych w Polsce doskonale wpisuje się w aktualne zalecenia Unii Europejskiej, co podkreślił Przewodniczący Europejskiej Platformy ds. Diety, Aktywności Fizycznej i Zdrowia Wojciech Kałamarz: Unia Europejska zaleca krajom członkowskim wprowadzanie krajowych planów ulepszania produktów spożywczych. Rekomendowane jest podejmowanie działań przy współpracy z producentami żywności, sprzedawcami detalicznymi oraz sektorem gastronomii, aby zachęcić do ulepszania produktów spożywczych zgodnie z wytycznymi sektora zdrowia i promocji zdrowych wyborów żywieniowych w celu ułatwienia ich podejmowania. Polska inicjatywa zdecydowanie spełnia te oczekiwania.
– Producenci żywności od wielu lat podejmują skuteczne działania na rzecz poprawy jakości żywieniowej produktów spożywczych. Osiągają to poprzez innowacje oraz, tam gdzie to możliwe i właściwe, reformulację produktów. Dotyczy to m.in. redukcji soli, cukru, kwasów tłuszczowych nasyconych oraz kwasów tłuszczowych typu trans. Jednocześnie podejmowane są prace na rzecz podwyższenia wszędzie tam, gdzie to możliwe, zawartości takich składników jak błonnik, pełne ziarno, owoce, warzywa czy surowce mleczne. Branża prowadzi również działania na rzecz zróżnicowania wielkości opakowań i lepszego ich dopasowania do potrzeb konsumentów. Jednakże dzisiejsze podpisanie listu intencyjnego o współpracy rozpoczyna nowy etap, jakim będzie podjęcie w Polsce skoordynowanych działań w tym zakresie z udziałem wszystkich znaczących uczestników łańcucha żywnościowego – wyjaśnia Andrzej Gantner, dyrektor generalny i członek Zarządu PFPŻ ZP.
Oprócz Polskiej Federacji Producentów Żywności, sygnatariuszami listu są organizacje branżowe przemysłu spożywczego, których zaangażowanie jest kluczowe w kontekście wypracowywania przyszłych celów dla poszczególnych kategorii produktów.
– Przemysł czekoladowo-cukierniczy stale analizuje potrzeby konsumentów i poszerza asortyment oferowanych produktów uwzględniając zmieniające się zachowania konsumentów, innowacje, a także postęp naukowy w naukach żywieniowych. Jesteśmy przekonani, że nasze produkty, jeśli są spożywane w odpowiedzialny, umiarkowany sposób, mogą być częścią zbilansowanej diety.
Aby ułatwić konsumentom dokonywanie świadomych wyborów oraz sprostać wymaganiom polityki żywieniowej UE, przygotowaliśmy jako branża katalog rozwiązań, które mogą być wdrażane przez producentów w zależności od rodzaju produktów i możliwości technologicznych. Katalog ten obejmuje: rozwiązania promujące świadomą konsumpcję, m.in.: wzrost asortymentu produktów o zróżnicowanej wielkości opakowań (porcji), modyfikacje składu i profilu żywieniowego produktu, tam gdzie jest to możliwe, pełną informację żywieniową dla konsumenta, odpowiedzialną komunikację marketingową do dzieci oraz promowanie zdrowego stylu życia.
Mamy nadzieję, że dziś zadeklarowana wola współpracy nauki i przemysłu zaowocuje skoordynowanymi działaniami na rzecz optymalizacji produktów spożywczych w Polsce – stwierdził Marek Przeździak – prezes Zarządu Polbisco Stowarzyszenia Polskich Producentów Wyrobów Czekoladowych i Cukierniczych.
Jak podkreśliła Barbara Groele – sekretarz generalny Stowarzyszenia Krajowa Unia Producentów Soków: Zdrowie i rodzina to najważniejsze wartości w życiu Polaków. Starzejące się społeczeństwo, a także coraz większe zainteresowanie konsumentów prawidłowym żywieniem oraz spożywaniem wartościowych produktów to podstawowe powody, dla których należy wspierać i edukować konsumentów tym zakresie. Owoce, warzywa oraz ich przetwory, w tymi soki, to produkty naturalne, bogactwo witamin, składników mineralnych, błonnika (w tym pektyn) i wielu innych fitoskładników niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Dlatego Stowarzyszenie KUPS, które od wielu lat prowadzi działania prospołeczne, edukujące i informacyjne, aktywnie angażuje się w projekt optymalizacji wartości energetycznej i składu produktów spożywczych zainicjowany przez Instytut Żywności i Żywienia oraz organizacje branżowe.
W inicjatywę zaangażowana jest Polska Organizacja Handlu i Dystrybucji, skupiająca największe sieci handlowe.
– Zainaugurowana dziś współpraca będzie miała duże znaczenie dla poprawy zdrowia Polaków i przeciwdziałania w naszym kraju chorobom dieto zależnym. Pozwoli nam zaangażować podmioty z różnych sektorów rynku we wspólne kształtowanie większej świadomości żywieniowej – podkreśliła Renata Juszkiewicz, prezes Polskiej Organizacji Handlu i Dystrybucji. – Sieci handlowe już od pewnego czasu prowadzą działania w tym zakresie, ale dopiero obecna inicjatywa pomoże je ujednolicić i zintensyfikować na tyle, aby zwiększyć ich realny wpływ na społeczeństwo. Zmiana diety, także poprzez wprowadzenie do niej produktów o udoskonalonym składzie, przełoży się na zdrowie Polaków, a szczególnie młodszego pokolenia.
Co istotne, współpraca na rzecz optymalizacji wartości energetycznej lub/i składu produktów spożywczych w Polsce będzie przebiegać również przy współpracy z sektorem gastronomii i cateringu.
– Jako HoReCa, czujemy się odpowiedzialni za zdrowie konsumentów i ich edukację w zakresie zdrowego trybu życia. Jesteśmy gotowi – wraz z pozostałymi sygnatariuszami – podjąć wyzwanie wypracowania ogólnorynkowych rozwiązań ukierunkowanych na poprawę jakości żywienia – konkluduje Marcin Zawadzki – prezes Związku Pracodawców Hoteli, Restauracji i Cateringu.
Sygnatariusze porozumienia (od lewej): prof. Mirosław Jarosz, Renata Juszkiewicz, Andrzej Gantner, Marcin Zawadzki, Barbara Groele i Marek Przeździak.
Profesor Mirosław Jarosz, dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia.
Wojciech Kałamarz, przewodniczący Europejskiej Platformy ds. Diety, Aktywności Fizycznej i Zdrowia.
Marek Posobkiewicz, Główny Inspektor Sanitarny.
Andrzej Gantner, dyrektor generalny Polskiej Federacji Producentów Żywności Związku Pracodawców.
Autor Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej | 24.11.2017 | Aktualności, dla mediów
Odpowiedni sposób żywienia może zmniejszać skutki i częstość występowania wielu chorób przewlekłych, m.in. nadciśnienia, cukrzycy czy otyłości, uznanej za chorobę cywilizacyjną XXI wieku. Wpływa także znacząco na ogólny stan zdrowia i samopoczucie. Żyjąc w coraz szybszym tempie, w natłoku obowiązków, prowadząc głównie siedzący tryb życia, coraz częściej zdajemy sobie sprawę z kluczowego wpływu diety na stan naszego zdrowia.
Właściwa dieta może być ważnym elementem zarówno leczenia, jak i podstawą codziennego funkcjonowania. W gąszczu rozmaitych informacji o tym, co powinno się jeść, a czego należy unikać, wśród wielu tzw. mód żywieniowych łatwo jednak o błędy i nieporozumienia. Pomocą i drogowskazem są konsultacje u wykwalifikowanego dietetyka. Specjalista wyjaśni wszelkie wątpliwości, wskaże popełniane błędy żywieniowe i pomoże je naprawić. Jego rolą jest ponadto edukacja, obalanie mitów żywieniowych i wsparcie w procesie zmiany nawyków żywieniowych na prozdrowotne. Dostępność do bezpłatnych porad w Polsce jest jednak dość ograniczona, szczególnie poza dużymi ośrodkami miejskimi, dlatego Centrum Dietetyczne Online może być doskonałym rozwiązaniem dla każdego, kto chce zatroszczyć się o siebie i podjąć rozmowę z dietetykiem.
– Centrum Dietetyczne Online to społecznie ważna inicjatywa, która uczyni profesjonalne poradnictwo dietetyczne ogólnie dostępnym. Oddajemy do dyspozycji wiedzę naszych ekspertów w sposób odpowiadający współczesnym potrzebom i zachowaniom, czyli przez Internet, a zarazem pozostając w kontakcie z drugim człowiekiem – mówi profesor Mirosław Jarosz, dyrektor IŻŻ. – Umacnia to także rolę dietetyka jako niezbędnego ogniwa zarówno w prewencji, jak i leczeniu chorób metabolicznych. Dzięki takiemu wsparciu pacjent dużo łatwiej wróci do zdrowia i na trwałe zmieni nawyki żywieniowe na prozdrowotne.
Centrum Dietetyczne Online będzie dostępne 12 godzin dziennie we wszystkie dni robocze. Do dyspozycji pacjentów będzie 6 wykwalifikowanych dietetyków, którzy będą mogli udzielić kilkuset porad dietetycznych tygodniowo.
Autor Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej | 27.09.2017 | Aktualności, dla mediów
Żyjemy w czasach informacyjnego chaosu. Z jednej strony Internet daje nam łatwy i szybki dostęp do wiedzy, rodzi jednak niebezpieczeństwo dotarcia do informacji niesprawdzonych, co w przypadku żywienia może być groźne dla zdrowia. Szczególnie dotyczy to kobiet w ciąży, które są szczególnie zainteresowane informacjami na temat odżywiania się i zdrowego stylu życia. Utworzone na początku tego roku przez Instytut Żywności i Żywienia Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej wychodzi naprzeciw potrzebom znalezienia rzetelnego źródła wiedzy eksperckiej. Codziennie aktualizowane artykuły, wywiady z ekspertami, rzetelnie i w przystępny sposób opracowane materiały naukowe są bogatym i wiarygodnym źródłem wiedzy.
Wiedza obala mity
Jak wynika z przeprowadzonego na zlecenie IŻŻ w 2016 r. badania konsumenckiego pewne przekonania i mity dotyczące odżywiania się w ciąży są stale aktualne. Mimo wielu publikacji często wracają te same pytania i wątpliwości. Wyniki badania potwierdzają, że wśród kobiet dobrze utrwalona jest podstawowa wiedza dotycząca regularności spożywania posiłków, roli owoców i warzyw w diecie itp. Pojawiające się jednak mody żywieniowe, rozmaite przekonania o tym, co zdrowe, a co nie, wywołują wątpliwości.
– Ważne jest uświadomienie przyszłym mamom, że to co jedzą, czyli dobór składników pokarmowych w trakcie ciąży, już od samego jej początku, a nawet i wcześniej, może mieć ogromne znaczenie dla zdrowia dziecka – mówi prof. Mirosław Jarosz, dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia. – Naszym zadaniem jest propagowanie rzetelnej wiedzy, zachęcanie kobiet w okresie ciąży i karmienia oraz kobiet dopiero planujących ciążę do korzystania z rad i wiedzy ekspertów. W tym celu uruchomiliśmy portal internetowy Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej (ncez.pl), gdzie jest specjalny dział poświęcony zdrowemu stylowi życia w okresie ciąży i macierzyństwa. To tu walczymy z żywieniowymi mitami i podajemy wiedzę opartą na dowodach naukowych. Uzupełnieniem portalu jest aplikacja dla kobiet w ciąży i młodych rodziców „Zdrowa mama”, która ułatwia wdrażanie zaleceń do codziennego życia.
Zdrowy styl życia – dla każdego chętnego
O tym, że kobiety w ciąży poszukują wiarygodnych informacji, świadczy między innymi rosnące zainteresowanie portalem ncez.pl, który zanotował ponad 270 tysięcy odsłon. Od początku roku opublikował ponad 400 artykułów i wywiadów. Dane potwierdzają, że przygotowywane przez NCEŻ treści są chętnie czytane.
Jak wskazują wyniki badania konsumenckiego IŻŻ, powszechne jest przekonanie, że zdrowy styl życia i zdrowe odżywianie to „sport dla zdeterminowanych”, ponieważ wymaga więcej czasu i jest bardziej kosztowny niż „zwyczajne” odżywianie. Temu twierdzeniu wraz z ekspertami IŻŻ zaprzecza Jerzy Nogal, który prowadzi blok kuchenny w audycji „Pytanie na śniadanie”, w telewizyjnej Dwójce.
– Jestem zwolennikiem prostej kuchni i zdrowego przygotowywania jedzenia – mówi J. Nogal. – Praktyka dowodzi, że zdrowy posiłek to ten sam czas i ten sam budżet. Wystarczy tylko trochę otwartości i wiedzy, którą można znaleźć m.in. w materiałach NCEŻ.
Żywienie to dzisiaj temat społecznie bardzo nośny, a nawet modny. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej jest czymś więcej, bazuje bowiem na wieloletnim doświadczeniu ekspertów Instytutu Żywności i Żywienia. Zgromadzoną wiedzę podaje w nowoczesnej, przystępnej, zrozumiałej i atrakcyjnej dla każdego formie. Dużym też zainteresowaniem cieszy się profil NCEŻ na Facebooku obserwowany prze około 40 tysięcy osób.
Zadanie finansowane ze środków Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016-2020.
