Strona główna/Seniorzy/Suplementacja u osób starszych...
Seniorka trzymająca w dłoni pigułkę lekarstwa

Suplementacja u osób starszych – na co zwrócić uwagę?

Izabela Ziółkowska, Aneta Głowala, Agnieszka Woźniak, Katarzyna Stoś

26 października 2026     czas czytania 5 min

Sposób odżywiania jest jednym z kluczowych elementów wpływających na zdrowie człowieka. Potrzeby żywieniowe ludzi różnią się w zależności od wielu czynników. Znaczenie ma m. in. wiek, gdyż wraz z upływem lat zmieniają się uwarunkowania fizjologiczne organizmu, co wpływa na zapotrzebowanie na poszczególne składniki odżywcze. U osób starszych może zaistnieć potrzeba uzupełnienia diety w niektóre składniki odżywcze poprzez suplementację.

Spis treści:

    Czym są suplementy diety?

    Pomimo, że suplementy diety przypominają leki, nie są nimi, i ich rolą nie jest leczenie chorób ani zapobieganie chorobom. Suplementy diety są środkami spożywczymi, zaś wyróżnia je to, że są skoncentrowanym źródłem witamin i/lub składników mineralnych i/lub innych składników, np. wyciągów roślinnych, wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny na organizm człowieka. Suplementy sprzedawane są w nietypowej dla żywności postaci, czyli w formie tabletek i kapsułek do połykania, tabletek musujących lub proszku w saszetkach do rozpuszczenia w wodzie, jak również kropelek dozowanych kroplomierzem. Taka postać suplementów diety ma umożliwiać dawkowanie tych produktów tak, aby konsumenci, w tym osoby starsze, mogli w precyzyjny sposób przyjmować dokładnie określone ilości substancji odżywczych, np. witamin. 

    Czy wszyscy powinni spożywać suplementy diety?

    Choć suplementy diety są bardzo łatwo dostępne (można je kupić nie tylko w aptekach, ale też małych sklepach spożywczych, supermarketach, drogeriach, stacjach benzynowych), a reklamy w telewizji czy radiu często nakłaniają do zakupu kolejnego suplementu, nie oznacza to, że powinny być one powszechnie spożywane. Po suplementy warto sięgnąć wtedy, gdy codzienna dieta rzeczywiście nie jest wystarczająca by pokryć zapotrzebowanie na wszystkie składniki odżywcze, czyli zachodzi potrzeba dostarczenia tych składników w inny sposób. Kto i w jakich ilościach powinien uzupełniać swoją dietę na drodze suplementacji jest sprawą bardzo indywidualną. Dzisiejsza wiedza z zakresu medycyny, fizjologii człowieka i dietetyki wskazuje również, że zapotrzebowanie na uzupełnianie diety w niektóre składniki odżywcze może odnosić się nawet do całych grup populacji (np. kobiet w ciąży, wegan). Osoby starsze również stanowią taką grupę, gdyż z racji podeszłego wieku mogą mieć zwiększone zapotrzebowanie na pewne składniki odżywcze. 

    Jakich, składników może brakować w diecie seniorów?

    Wapń

    Jednym z kluczowych składników w diecie seniora jest wapń. Pełni on wiele funkcji w organizmie, ale przede wszystkim stanowi podstawowy materiał budulcowy kości i zębów. To sprawia, że jego odpowiednia ilość w diecie jest niezbędna w zapobieganiu wystąpienia osteoporozy, czyli chorobowego ubytku gęstości kości, skutkującego ryzykiem złamań kości. Dbanie o odpowiednią ilość wapnia jest szczególnie istotne, gdyż początkowo osteoporoza nie daje żadnych objawów. Ubytek kości jest nieodwracalny i postępuje z wiekiem, dlatego choroba ta najczęściej dotyka osoby starsze, po 65. roku życia. Badania wskazują, że niedoborowe (niewystarczające) spożycie wapnia w Polsce dotyczy aż 95 % mężczyzn i kobiet w podeszłym wieku.

    Potrzeba suplementacji tym składnikiem może więc dotyczyć większości seniorów. 

    Witamina D

    Spośród wielu funkcji fizjologicznych witaminy D najlepiej udokumentowana jest jej rola w gospodarce wapniowo-fosforanowej, a tym samym w metabolizmie kości. Witamina D jest nietypowym składnikiem odżywczym, gdyż szacuje się, że tylko 20 % tej witaminy pochodzi z diety, natomiast 80 % wytwarzane jest w skórze człowieka wystawionej na działanie promieni słonecznych. Dlatego w okresie jesienno-zimowym, kiedy poziom nasłonecznienia w Polsce jest niski, a dodatkowo odzież wierzchnia, rękawiczki, czapki jeszcze bardziej ograniczają dostęp promieni słonecznych do skóry, zaleca się stosowanie suplementacji witaminą D. Dodatkowo, ze względu na zmniejszoną skuteczność syntezy skórnej, potencjalne zaburzenia wchłaniania oraz zmieniony metabolizm witaminy D w przypadku osób starszych suplementacja może być też zasadna w pozostałe pory roku. 

    Kwasy omega-3

    Działanie kwasów tłuszczowych z rodziny omega-3 w organizmie jest wielokierunkowe, a ich obecność w diecie ma znaczenie dla zdrowia człowieka już w okresie płodowym. W kontekście odżywiania osób starszych kluczowe jest, że w licznych badaniach potwierdzono m.in., że należący do kwasów omega-3 kwas DHA (kwas dokozaheksaenowy) wykazuje działanie ochronne na serce, co związane jest z obniżeniem ryzyka rozwoju choroby niedokrwiennej serca oraz częstości występowania incydentów wieńcowych, udarów i zgonów spowodowanych przez tę chorobę. Dodatkowo kwasy omega-3 zwalniają proces rozwoju miażdżycy, obniżają ciśnienie krwi oraz korzystnie wpływają na profil lipidowy poprzez redukuję stężenia trójglicerydów w surowicy krwi i wzrost stężenia frakcji HDL cholesterolu (czyli korzystnego cholesterolu). Bardzo dobrym źródłem kwasów omega-3 są tłuste ryby morskie (np. łosoś, śledź), i to one, spożywane w ilości przynajmniej dwóch porcji w tygodniu, powinny być głównym źródłem kwasów omega-3 w diecie seniorów. Jeśli jednak zachodzi taka konieczność, warto sięgnąć po suplementy diety stanowiące źródło omega-3, np. w postaci tranu lub kapsułek z omega-3. 

    Witamina B12

    Witamina B12 (inaczej kobalamina) jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego i jej niedobór w organizmie należy brać pod uwagę w przypadku wielu schorzeń neurologicznych. Ze względu na zaburzenia wchłaniania związane ze zmianami w funkcjonowaniu przewodu pokarmowego wynikającymi z procesu starzenia, osoby starsze, bardziej niż młodsze, są narażone na niedobór witaminy B12. U seniorów niedobór często jest też związany z niewystarczającą podażą tej witaminy w diecie. Naturalnym źródłem witaminy B12 są produkty pochodzenia zwierzęcego, takie jak np. mięso, podroby oraz jaja. Bywa, że starsze osoby rezygnują ze spożycia mięsa, bądź mocno je ograniczają z uwagi na trudności w pogryzieniu i przełykaniu. Przewlekłe stosowanie niektórych leków również wpływa na gospodarkę witaminy B12 w organizmie i może przyczynić się do wystąpienia niedoboru.

    W takiej sytuacji zasadne może być sięgnięcie po suplement diety będący źródłem tej witaminy. 

    Co powinny zrobić osoby starsze przed rozpoczęciem suplementacji?

    Choć wymienione wyżej składniki często obciążone są ryzykiem niedoboru w diecie seniorów, nie oznacza to, że każdy senior ma ich niedobór. Może też okazać się, że w jego diecie jest niewystarczająca ilość innych składników np. witaminy B6 bądź kwasu foliowego, czy np. żelaza, potasu lub magnezu. Dlatego najważniejsze jest, by nie działać na własną rękę, tylko przed zakupem suplementu diety zasięgnąć profesjonalnej porady, najlepiej zarówno lekarza, jak i dietetyka.

    Zlecone przez lekarza badania mogą najlepiej zobrazować jaki jest np. stan wysycenia organizmu witaminą D, a to stanowi rzetelną podstawę do decyzji o tym czy suplementacja jest zasadna i na jakim poziomie należy ją wprowadzić. Konsultacja z dietetykiem jest niezwykle pomocna w ocenie codziennej diety seniora, co powinno stanowić wstęp do dalszych działań. Warto bowiem starać się – na ile to możliwe – najpierw modyfikować sposób odżywiania w celu osiągnięcia zalecanego spożycia danego składnika odżywczego i tylko w uzasadnionych przypadkach sięgać po suplement. Analiza diety oraz wyniki badań biochemicznych mogą wykazać niedobór jednego bądź większej ilości składników odżywczych. W każdym przypadku profesjonalista powinien zaproponować najlepsze rozwiązanie. Aktualna oferta rynku suplementów jest ogromna i bardzo zróżnicowana zarówno pod względem rodzaju, jak i ilości składników zawartych w tych produktach. Przy tak łatwym dostępie do suplementów łatwo się pogubić, bądź ulec presji reklam nakłaniających do zakupu. Dlatego tym bardziej warto zasięgnąć porady specjalisty. Zaletą profesjonalnego poradnictwa jest również to, że obejmuje ono wiele aspektów, które powinny być wzięte pod uwagę, w celu uniknięcia niekorzystnych skutków, bądź niższej od pożądanej skuteczności suplementacji. Ważnym czynnikiem jest np. przyjmowanie przez seniora leków, nawet tych dostępnych bez recepty. Niektóre składniki suplementów mogą wchodzić w interakcje z lekami, a wtedy leki mogą być mniej skuteczne, a nawet szkodliwe.

    Należy także wykazać dużą ostrożność w przyjmowaniu suplementów będących źródłem składników roślinnych, które także mogą stanowić ryzyko dla zdrowia, szczególnie w przypadku stosowania leków, np. o podobnym działaniu jak składniki suplementów diety. Dla przykładu, suplementy zawierające Tribulus terrestris L. (buzdyganek naziemny) nie powinny być spożywane przez osoby stosujące leki na nadciśnienie lub cukrzycę.

    Warto zaznaczyć, że profesjonalne i nieodpłatne wsparcie w zakresie poradnictwa dietetycznego można otrzymać np. w Centrum Dietetycznym Online, działającym w strukturach Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Państwowego Instytutu Badawczego (https://ncez.pzh.gov.pl/poradnia/).

     

    Piśmiennictwo:    

     

    Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej | Suplementacja u osób starszych – na co zwrócić uwagę?

    Zadanie realizowane ze środków Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2026, finansowane przez Ministra Zdrowia.

    Tagi:
    UDOSTĘPNIJ:
    Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej | Suplementacja u osób starszych – na co zwrócić uwagę?

    To może Cię zainteresować