Nadmierne spożycie cukrów może negatywnie wpływać na zdrowie człowieka i wiązać się ze zwiększonym ryzykiem nadmiernej masy ciała, otyłości, cukrzycy typu 2, próchnicy zębów oraz innych chorób dietozależnych. Wyniki badań obserwacyjnych wskazują również, że zwiększona podaż cukrów dodanych w diecie może sprzyjać przyrostowi masy ciała i rozwojowi otyłości w perspektywie wieloletniej. Z tego względu istotne jest monitorowanie zwyczajów żywieniowych społeczeństwa oraz poznanie czynników wpływających na wybory konsumenckie dotyczące słodyczy.
W 2025 r., w ramach realizacji Narodowego Programu Zdrowia1, przeprowadzono badanie dotyczące preferencji żywieniowych dorosłych Polaków po wprowadzeniu opłaty cukrowej od napojów słodzonych (tzw. podatku od cukru) oraz wyborów dostępnych na rynku produktów słodkich.
W badaniu m.in. oceniono częstotliwość spożycia słodyczy przez osoby dorosłe, zidentyfikowano najczęściej wybierane produkty z tej grupy żywności oraz czynniki wpływające na decyzje zakupowe respondentów. Dodatkowym elementem badania była ocena preferencji ankietowanych odnośnie słodyczy typu light / bez cukru.
W badaniu wzięły udział 903 osoby dorosłe. Kobiety stanowiły 57 % badanej grupy (n=515), natomiast mężczyźni – 43 % (n=388). Analiza miejsca zamieszkania respondentów wykazała, że co trzeci uczestnik badania mieszkał w dużym mieście (powyżej 200 tys. mieszkańców). Osoby zamieszkujące miasta poniżej 50 tys. mieszkańców stanowiły 22 % ankietowanych, natomiast mieszkańcy terenów wiejskich – 18 %. Pozostali respondenci zamieszkiwali miasta średniej wielkości. Pod względem poziomu wykształcenia dominowały osoby posiadające wykształcenie wyższe (50 %) oraz średnie (39 %). Udział ankietowanych z wykształceniem zawodowym, podstawowym lub gimnazjalnym był niewielki. Analiza sytuacji zawodowej wykazała, że największą grupę respondentów stanowili pracownicy umysłowi (46 %). Kolejne grupy tworzyli pracownicy fizyczni (22 %) oraz emeryci (18 %). W badaniu uczestniczyły również osoby studiujące, bezrobotne oraz wykonujące inne rodzaje aktywności zawodowej.
Częstotliwość spożycia produktów słodkich
Analiza uzyskanych wyników wykazała, że 87 % (n=781) respondentów zadeklarowało spożywanie słodyczy, natomiast 13 % (n=117) badanych przyznało, że ich nie spożywa. Spośród osób, które przyznały, że jadają słodycze, aż 32 % ankietowanych robi to co najmniej raz dziennie, w tym co trzeci z nich kilka razy w ciągu dnia, zaś 4-5 razy w tygodniu słodycze spożywało 17 % respondentów. Natomiast blisko 1/3 badanych spożywała je 2−3 razy w tygodniu. Uzyskane wyniki wskazują, że regularne spożywanie produktów słodkich jest powszechnym zachowaniem żywieniowym wśród badanych osób dorosłych. Jedynie niewielki odsetek (1,5 %) z nich zadeklarował sporadyczne spożywanie słodyczy raz w miesiącu lub rzadziej (Rys. 1).
Najczęściej spożywane słodycze
Przeprowadzona analiza rodzaju spożywanych słodyczy wśród osób, które zadeklarowały ich konsumpcję, wykazała, że największą popularnością wśród badanej grupy cieszyły się czekolady mleczne (45 %) oraz czekolady gorzkie (40 %). Wysoki odsetek respondentów deklarował również spożywanie lodów (33 %), ciast (31 %) oraz batonów czekoladowych (31 %). Kolejnymi wybieranymi produktami były czekolady z orzechami (24 %), ciastka (21 %), cukierki czekoladowe (20 %), żelki (20 %) oraz drożdżówki (20 %) (Rys. 2). Znacznie rzadziej ankietowani wskazywali na inne rodzaje słodyczy.
Miejsce spożywania produktów słodkich
Większość respondentów (70 %) deklarowało spożywanie słodyczy przede wszystkim w domu. Znacznie rzadziej ankietowani jadali je spontanicznie, poza miejscem zamieszkania (16 %) lub w pracy (13 %). Jedynie 1 % badanych wskazał na konsumpcję słodyczy w lokalach gastronomicznych (Rys. 3). Uzyskane wyniki wskazują, że spożywanie słodyczy odbywa się głównie w środowisku domowym i stanowi element codziennych nawyków żywieniowych.
Czynniki wpływające na wybór słodyczy
Najważniejszym czynnikiem wpływającym na wybór słodyczy był smak, który wskazało 66% respondentów. Cena produktu była istotna dla 15% badanych, natomiast marka produktu dla 9% ankietowanych. Zawartość cukru stanowiła kryterium wyboru tylko dla 7% uczestników badania. Mało istotna dla ankietowanych, przy wyborze słodyczy, była także wielkość opakowania. Żaden z uczestników nie kieruje się rodzajem opakowania wybierając słodycze (Rys. 4). Uzyskane wyniki wskazują, że decyzje zakupowe dotyczące słodyczy są przede wszystkim związane z walorami sensorycznymi produktu, szczególnie smakiem. Jest to zgodne z obserwacjami innych autorów, którzy wskazują, że preferencja słodkiego smaku może wpływać na wybór przekąsek oraz większą podaż cukrów dodanych w diecie. Jednocześnie zawartość cukrów pozostaje dla części konsumentów mniej istotnym kryterium wyboru.
Spożycie produktów typu light / bez cukru
Uczestników badania spytano także o spożycie tego typu produktów. W ostatnich latach dość prężnie rozwija się rynek słodyczy typu light / bez cukru. Analiza uzyskanych wyników wykazała, że preferencje ankietowanych rozłożyły się po połowie – 50% respondentów przyznało, że spożywa słodycze w wersji light / bez cukru i 50% badanych zadeklarowało, że nie jada takich produktów.
Osoby, które zadeklarowały, że spożywają słodycze light / bez cukru, najczęściej jadały w tej wersji: czekoladę gorzką (41%), czekoladę mleczną (29%), batony czekoladowe (26%) oraz lody (22%). Respondenci wskazywali również wafelki, żelki, ciasta i ciastka oraz herbatniki (Rys. 5). Inny asortyment był wybierany przez mniejsze odsetki uczestników badania.
Spośród osób, które jadały słodycze light / bez cukru, największy odsetek (29%) spożywał je 2-3 razy w tygodniu. Co piąty ankietowany jadał je raz w tygodniu. Do codziennej konsumpcji tego typu słodyczy przyznało się 20% uczestników badania. Tylko 3% respondentów zadeklarowało, że ten asortyment słodyczy jada rzadziej niż raz w miesiącu (Rys. 6). Uzyskane wyniki wskazują na dość duże zainteresowanie wśród badanych osób słodyczami o zmodyfikowanym składzie i ograniczonej zawartości cukrów.
- Przeprowadzone badanie potwierdziło, że słodycze są bardzo popularnym elementemdiety osób dorosłych. Większość respondentów spożywała je regularnie, kilka razy w tygodniu, a co trzeci badany co najmniej raz dziennie.
- Największą popularnością, wśród uczestników badania, cieszyły się: czekolady, lody, batony czekoladowe oraz ciasta i ciastka. Najważniejszym kryterium decydującym o wyborze słodyczy przez respondentów był smak, natomiast znaczenie zawartości cukrów, dla większości badanych, było nieistotne. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że połowa respondentów zadeklarowała spożywanie produktów typu light / bez cukru, co może wskazywać jednak na stopniowy wzrost zainteresowania ankietowanych ograniczaniem cukrów w diecie.
- W świetle rekomendacji ekspertów dotyczących ograniczenia spożycia cukrów z dietą, uzyskane wyniki wskazują na potrzebę dalszej edukacji żywieniowej dotyczącej wpływu nadmiernego spożycia cukrów na zdrowie oraz promowania zdrowych wyborów żywieniowych.
1. Umowa nr 6/2/85195/NPZ/2021/1094/821 zadanie 9 pn. Badanie preferencji konsumentów dotyczących wyborów żywieniowych, w tym przegląd składu i wartości odżywczej wybranych produktów dostępnych na rynku
Piśmiennictwo:
1.Čad E.M., Mars M., Pretorius L. et al.: The Sweet Tooth Trial: A Parallel Randomized Controlled Trial Investigating the Effects of A 6-Month Low, Regular or High Dietary Sweet Taste Exposure on Sweet Taste Liking, and Various Outcomes Related to Food Intake and Weight Status. The American Journal of Clinical Nutrition, 2026, 123, 1.
2. Endy E.J., Yi S.-Y., Steffen B.T. et al.: Added sugar intake is associated with weight gain and risk of developing obesity over 30 years: The CARDIA study. Nutr Metab Carciovasc Dis, 2024, 34(2), 466-474.
3. Gillespie KM, Kemps E, White MJ, Bartlett SE. The Impact of Free Sugar on Human Health-A Narrative Review. Nutrients. 2023;15(4):964.
4. Guarneri F., Cortes L., Ghali C. et al.: Sweet taste preference on snack choice, added sugars intake, and diet quality – a pilot study. BMC Nutr, 2025, 13, 11(1):94.
5. Jurcevic Zidar B., Knezovic Z., Knezovic N. et al.: Consumer Perceptions of Artificial Sweeteners in Food Products, Consumption Frequency, and Body Mass Index: A Multivariate Analysis. Nutrients. 2025;17(5):814.
6. Panidi K., Grebenschikova Y., Klucharev V. et al.: Opposing effects of sugar-free claims on perceived healthiness and sweetness reduce consumers’ willingness to pay for sugar-free products. Front. Nutr., 2025, 12:1644753.
Zadanie realizowane ze środków Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2026, finansowane przez Ministra Zdrowia.
