Kolejną grupą kremów, które podbijają nasz rynek są kremy z orzeszków ziemnych tzw. masła orzechowe. Są dostępne, np. w wersjach gładkiego kremu, crunchy (z kawałkami orzeszków) bądź też o smaku słonego karmelu. Na rynku znajdują się również kremy wytwarzane z innych orzechów, np. pistacji, nerkowców, migdałów. Są też kremy czekoladowe bez dodatku orzechów lub z ich bardzo małą zawartością. Producenci oferują także kremy z dodatkiem białka, w wersji dla wegan, bez dodatku cukrów (w zamian stosowane są najczęściej poliole, np. maltilol).
Produkty te, szczególnie kremy orzechowe, są często prezentowane jako źródło białka, tłuszczu roślinnego, niektórych składników mineralnych, jak magnezu czy cynku, witaminy E.
W 2024 r. w ramach realizacji Narodowego Programu Zdrowia – Cel Operacyjny 1: Profilaktyka nadwagi i otyłości zadanie 9 Badanie preferencji konsumentów dotyczących wyborów żywieniowych, w tym przegląd składu i wartości odżywczej wybranych produktów dostępnych na rynku przeprowadzono badania wartości odżywczej wytypowanych słodzonych kremów do smarowania. Wybrano najbardziej popularne rodzaje kremów, były to: kremy orzechowo-czekoladowe (z orzechów laskowych i kakao), trzy rodzaje kremów z orzeszków ziemnych, kremy z orzechów pistacjowych oraz kremy czekoladowe i czekoladowo-mleczne.
Kremy do badań zostały nabyte w sklepach sprzedaży detalicznej na terenie Warszawy w drugiej połowie 2024 r. W celu przygotowania średnich prób do badań, zakupiono takie same rodzaje kremów od różnych producentów, z co najmniej dwóch partii produkcyjnych.
Kremy do smarowania cechują się wysoką wartością energetyczną od 554 kcal/100 g w przypadku kremu czekoladowego do 609 kcal/100 g kremu z orzeszków ziemnych o smaku słonego karmelu (Rys. 1).
Najwyższą zawartość białka mają kremy wyprodukowane z orzeszków ziemnych od 22,3 g/100 g kremu o smaku słonego karmelu do 26,3 g/100 g kremu crunchy. Pozostałe kremy, zarówno orzechowe jak i czekoladowe charakteryzują się znacznie niższą zawartością białka od 2,9 g/100 g kremu czekoladowo-mlecznego do 9,3 g/100 g kremu z orzechów pistacjowych (Rys. 2).
Kremy do smarowania należą do produktów o wysokiej zawartości tłuszczu w granicach od około 31 % do prawie 50 %. Większe ilości tego składnika zawierają kremy orzechowe (Rys. 3). Ogólnie kremy do smarowania charakteryzują się dużą ilością nienasyconych kwasów tłuszczowych, zwłaszcza jednonienasyconych (Rys. 3).
Produkty te, poza kremami z orzeszków ziemnych zawierają duże ilości cukrów od 34 g/100 g kremu pistacjowego do 51 g/100 g kremu czekoladowo-mlecznego. Cukrem dominującym jest w tych wyrobach sacharoza. Kremy, do których dodano mleko zawierają także laktozę (Rys. 4). Na ten fakt, powinny zwrócić szczególną uwagę osoby z nietolerancją tego cukru.
Rys. 1. Wartość energetyczna wybranych słodzonych kremów do smarowania [kcal/100 g produktu]
Rys. 2. Zawartość białka w wybranych słodzonych kremach do smarowania [g/100 g produktu]
Kremy do smarowania mają zróżnicowaną zawartość błonnika pokarmowego od śladowych ilości – 0,4 g w 100 g kremu czekoladowo-mlecznego do 10,7 g w 100 g „masła orzechowego” (Rys. 4).
Rys. 3. Zawartość tłuszczu, kwasów tłuszczowych nasyconych, jedno- i wielonienasyconych w wybranych słodzonych kremach do smarowania [g/100 g produktu]
Rys. 4. Zawartość cukrów, sacharozy, laktozy i błonnika pokarmowego w wybranych słodzonych kremach do smarowania [g/100 g produktu]
Zazwyczaj kremy do smarowania zawierają niewielkie ilości soli, wynikające przeważnie z naturalnej obecności w produkcie sodu. Jednakże, w przypadku kremów z orzeszków ziemnych stosuje się jej dodatek w procesie produkcji. Średnio w 100 g tych produktów znajduje się 0,6 g soli (Tab.1). Jest to istotna informacja w kontekście rekomendacji WHO dotyczącej dziennego spożycia soli, które nie powinno przekraczać 5 g.
Orzechy są źródłem magnezu i cynku. Zatem kremy z nich wytworzone lub z ich dodatkiem też dostarczają pewnych ilości tych składników mineralnych – największe kremy z orzeszków ziemnych, odpowiednio: 149-166 mg magnezu/100 g produktu oraz 2,32-3,05 mg cynku/100 g produktu (Tab. 1).
Kremy do smarowania zawierają także witaminę E – od 3,1 mg do 5,8 mg na 100 g produktu. Wyższą zawartością tej witaminy cechuje się krem z orzechów pistacjowych – 11 mg/100 g produktu (Tab. 1).
Tabela. 1. Zawartość soli, magnezu, cynku i witaminy E w 100 g wybranych słodzonych kremów do smarowania.
| Krem do smarowania | Sól [g] | Magnez [mg] | Cynk [mg] | Witamina E [mg] |
| orzechowo-czekoladowy | 0,07 | 76 | 1,05 | 3,6 |
| z orzeszków ziemnych „masło orzechowe” | 0,66 | 168 | 3,05 | 3,4 |
| z orzeszków ziemnych crunchy | 0,57 | 149 | 2,74 | 3,1 |
| z orzeszków ziemnych o smaku słonego karmelu | 0,61 | 155 | 2,32 | 5,8 |
| z orzechów pistacjowych | 0,19 | 43 | 0,93 | 11,0 |
| czekoladowy | 0,12 | 35 | 0,51 | 4,6 |
| czekoladowo-mleczny | 0,11 | 67 | 0,87 | 4,7 |
Analizując powyższe dane należy stwierdzić, że słodzone kremy do smarowania są przede wszystkim produktami wysokoenergetycznymi, wysokotłuszczowymi, a niektóre z nich również zawierają duże ilości cukrów, głównie sacharozy. Zatem nie powinno się ich spożywać w nadmiarze.
Co się tyczy podkreślanej wysokiej zawartości białka w kremach orzechowych, to mają ją kremy z orzeszków ziemnych, jednakże zawierają one jednocześnie dużo tłuszczu, co czyni je także produktami wysokoenergetycznymi. Ponadto mają one wyższą zawartość soli od innych kremów do smarowania o czym nie należy zapominać.
Na poniższej grafice zobrazowano jakich ilości energii, białka, tłuszczu, cukrów i soli dostarcza łyżka (25 g) trzech najbardziej popularnych słodzonych kremów do smarowania oraz łyżka (15 g) orzechów laskowych i orzeszków ziemnych.
