13.06.2018 r, Konferencja prasowa: Światowy Dzień Walki z Cukrzycą

13.06.2018 r, Konferencja prasowa: Światowy Dzień Walki z Cukrzycą

 

Walka z cukrzycą to wojna o życie pacjentów. Instytut Żywności i Żywienia nie chce prowadzić wojny, lecz jej skutecznie zapobiegać, zmniejszając ryzyko cukrzycy w Polsce. Trzeba działać na przedpolu cukrzycy – tam, gdzie istnieje możliwość prewencji. Walka z cukrzycą to przecież wojna o życie. To drogie leczenie niewydolności nerek, to wojna ze ślepotą oraz wojna o ocalenie nóg przed amputacją. Dlatego IŻŻ apeluje: Bądźmy mądrzy i działajmy prewencyjnie. Walczmy z własnym lenistwem, brakiem wiedzy i nawykami, zanim zostaniemy zmuszeni do wojny o życie nasze i naszych bliskich. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej IŻŻ prowadzi działania informacyjne, podejmujemy szereg inicjatyw profilaktycznych, ze szczególnym uwzględnieniem rodziny. Edukujmy całe społeczeństwo – konsekwentnie i od najmłodszych lat. komentuje obchody Światowego Dnia Walki z Cukrzycą prof. dr hab. Mirosław Jarosz, Dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia.

 

Cukrzyca i jej koszty

Według Światowej Organizacji Zdrowia na cukrzycę choruje na świecie 415 mln ludzi, a do roku 2035 ich liczba może wzrosnąć do 600 mln. Liczba  chorych dotkniętych cukrzycą powiększa się każdego roku średnio o 2,5 %. W Polsce z cukrzycą zmaga się blisko 3,5 mln osób, a przy obecnym tempie wzrostu liczba ta może przekroczyć 4 mln już w 2020 roku.

Wg szacunków Centers for Disease Control and Prevention, do 2040 roku cukrzyca i jej powikłania będą główną przyczyną zgonów kobiet, a do 40% wzrośnie odsetek kobiet zmagających się z tą chorobą. Wg danych tej samej instytucji, stan przedcukrzycowy (nieprawidłowa glukoza na czczo: 100-125 mg/dl lub nieprawidłowa tolerancja glukoz dotyczy dziś w świecie blisko 1/3 dorosłej, aktywnej zawodowo populacji. W Polsce liczba ta sięga prawdopodobnie 5 mln osób.

Głównym czynnikiem ryzyka cukrzycy jest otyłość. Wg International Diabetes Federation (IDF) ok. 48% osób cierpiących na cukrzycę typu 2 to osoby z nadwagą (BMI 25-29,9 kg/m2), dalsze 40% to osoby z otyłością pierwszego stopnia (BMI 30-34,9 kg/m2).  Jedynie kilka procent chorych ma prawidłową masę ciała (BMI 18,5-24,9 kg/m2). Niepokojącym jest obserwowana coraz częściej tendencja występowania cukrzycy u dzieci i młodzieży, choć generalnie cukrzyca typu 2 dotyczy osób po 40. roku życia.

Nieleczona lub leczona niewłaściwie cukrzyca może doprowadzić do licznych komplikacji – jak udar, ślepota, niewydolność nerek czy choroba wieńcowa.

Niebezpieczna dla zdrowia człowieka jest także cukrzyca niezdiagnozowana  (stan podwyższonego stężenie glukozy we krwi, czyli hiperglikemia). Przewlekła hiperglikemia może powodować uszkodzenie, zaburzenie czynności i niewydolność różnych narządów, zwłaszcza oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych.

Eksperci IŻŻ podkreślają: cukrzycy łatwiej uniknąć, niż ją leczyć. Ważna jest odpowiednia dieta, bez nadmiaru cukrów i tłuszczu, za to bogata w warzywa i owoce (z przewagą warzyw). Należy unikać produktów bardzo kalorycznych, wysoko przetworzonych oraz używek, za to zwiększyć swoją aktywność fizyczną. Ważne są regularne badania, zwłaszcza po 45. roku życia.

Cukrzyca, szczególnie typu 2, jest jedną z najczęściej występujących i najgroźniejszych chorób cywilizacyjnych. W znacznej mierze sami ją społecznie wytworzyliśmy – nieprawidłową dietą i siedzącym trybem życia. Prawda jest taka, że profilaktyka cukrzycy to walka z konsekwencjami otyłości, będącej dziś największym zagrożeniem zdrowotnym na świecie. Jeśli zwalczymy otyłość, wyeliminujemy w sposób prawie naturalny problem cukrzycy. Będę powtarzał bez końca: prawidłowa dieta i aktywność fizyczna odgrywają w prewencji oraz leczeniu cukrzycy kluczową rolę. Nie mamy dziś odwrotu od zmiany stylu życia – albo świadomie i konsekwentnie zmienimy dietę i zwiększymy aktywność fizyczną, albo czeka nas zahamowanie rozwoju cywilizacyjnego – przestrzega prof. dr hab. Mirosław Jarosz, Dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia.

Cukrzyca nakłada olbrzymie obciążenia finansowe na pacjentów, ich rodziny i całą gospodarkę.

W większości krajów świata, 15% wydatków na ochronę zdrowia pochłaniają rokrocznie właśnie koszty cukrzycy, a procent ten wykazuje tendencję wzrostową. Tylko w Polsce w latach 2004-2009 koszt świadczeń zdrowotnych z powodu cukrzycy wzrósł pięciokrotnie.

Wg symulacji International Diabetes Federation (IDF) do 2030 roku wydatki na profilaktykę i leczenie cukrzycy oraz jej powikłań wyniosą ok. 600 mld USD.

Koszt leczenia powikłań cukrzycy jest 5 razy większy niż leczenia samej cukrzycy.

Co ważne, 46% całkowitych kosztów cukrzycy stanowią koszty pośrednie (związane z utratą produktywności spowodowaną wcześniejszymi rentami i dniami niezdolności do pracy z powodu zwolnień lekarskich).

Całkowity koszt cukrzycy w Polsce to dziś 7 mld rocznie.

27 marca 2018 roku Najwyższa Izba Kontroli opublikowała pokontrolny „Raport o profilaktyce i leczeniu cukrzycy typu 2”. Celem kontroli NIK była ocena działań mających na celu wczesne wykrycie osób zagrożonych i chorych na cukrzycę typu 2 oraz wdrażanie skutecznych metod leczenia tej choroby. Kontrola objęła lata 2015-2017.

Zdaniem NIK, działania systemu ochrony zdrowia nie były w tym zakresie skuteczne. Nie została ograniczona dynamika wzrostu liczby nowych zachorowań. Wg danych NFZ na koniec 2016 roku liczba chorych na cukrzycę typu 2 wynosiła ponad 1,6 mln osób – więcej o ponad 1% w stosunku do roku 2015. Koszty poniesione przez NFZ na leczenie pacjentów z cukrzycą typu 2 (bez kosztów leczenia powikłań) wyniosły w 2016 roku 1,7 mld złotych – jest to wzrost o 8,5% w stosunku do roku poprzedniego.

 

Profilaktyka stanu przedcukrzycowego i cukrzycy

Stan przedcukrzycowy (prediabetes) oznacza nieprawidłowy poziom glukozy na czczo (100-125 mg/dl) lub nieprawidłową tolerancję glukozy, a jego występowanie praktycznie nieuchronnie wiąże się z rozwinięciem cukrzycy, jeśli nie podejmie się odpowiednich działań.

Stan przedcukrzycowy jest wrogiem ukrytym: nie wskazują na jego obecność konkretne objawy, pacjent czuje się normalnie, nie odczuwa żadnych specyficznych dolegliwości. Najważniejszymi czynnikami, które predysponują do rozwoju stanu przedcukrzycowego i cukrzycy są: otyłość, siedzący tryb życia, wywiad rodzinny w kierunku cukrzycy, występowanie nadciśnienia czy zaburzeń lipidowych.

Stan przedcukrzycowy sprzyja rozwijaniu się cukrzycy, generując odległe powikłania cukrzycowe – ze względu na to, że nawet niewielkie podwyższenie glukozy we krwi uszkadza naczynia. Stan przedcukrzycowy przyspiesza rozwój miażdżycy naczyń, zwiększa także ryzyko zawału serca i udaru mózgu.

Stan przedcukrzycowy staje się coraz większym problemem społecznym, trzeba być tego świadomym. Jednak zmiana stylu życia, czyli odpowiednia dieta oraz zwiększenie aktywności fizycznej, mogą skutecznie go cofnąć, zapobiegając rozwojowi cukrzycy typu 2 lub ten rozwój mocno spowalniając. – mówi Prof. Mirosław Jarosz – Narzędziem prewencji i hamulcem rozwoju stanu przedcukrzycowego jest Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej, popularyzowana konsekwentnie przez IŻŻ. To nasza polisa antycukrzycowa.

 

 

Dodatkowe informacje:

Marta Pawłowska

Pełnomocnik Dyrektora IŻŻ ds. Komunikacji

Mail: mpawlowska@izz.waw.pl

Telefon: (22) 55 09 873

17.05.2018, Konferencja prasowa: Otyłość – opowiemy o tym, czego jeszcze nie wiecie

17.05.2018, Konferencja prasowa: Otyłość – opowiemy o tym, czego jeszcze nie wiecie

 

Czarna koszulka lidera otyłości dla Polski tyjących dzieci i nastolatków

Występowanie otyłości na świecie wzrosło niemal trzykrotnie w ciągu ostatnich 40 lat: z 3,2% w 1975 r. do 10,8% w 2014 r. wśród mężczyzn oraz z 6,4% do 14,9% u kobiet (Lancet 2016). Prognozy przewidują, że jeśli obecne trendy się utrzymają, to w 2025 r. na otyłość będzie już cierpieć 18% wszystkich mężczyzn i 21% kobiet na świecie. 

Pod względem występowania nadwagi i otyłości w populacji osób dorosłych, Polska zajmuje już piąte miejsce (DuPont, Światowy Indeks Bezpieczeństwa Żywnościowego, 2016), natomiast w populacji dzieci i młodzieży odsetek chłopców oraz dziewcząt z nadwagą i otyłością wynosi odpowiednio 21,9% i 17,8% (Lancet, 2014). Polskie dzieci zaliczane są od kilku lat do najszybciej tyjących w Europie. Warto przypomnieć, że w latach 70. poprzedniego wieku nadmierną masę ciała notowano w Polsce u mniej niż 10 proc. uczniów, podczas gdy obecnie już co piąte dziecko w wieku szkolnym (ponad 22%) boryka się z nadwagą lub otyłością. Z dorosłą populacją Polaków jest jeszcze gorzej. Szacuje się, że już 64% mężczyzn w naszym kraju ma nadmierną masę ciała (wskaźnik BMI powyżej 25). W przypadku kobiet odsetek ten sięga już 49%.

Wg Międzynarodowej Federacji Diabetologicznej (IDF 2014), Polska jest obecnie na czwartym miejscu wśród 10 krajów z największym na świecie występowaniem stanu przedcukrzycowego. Przewiduje się, że do 2035 roku Polska obejmie niechlubne prowadzenie w tej kategorii, wyprzedzając Kuwejt, Katar, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Malezję czy Hongkong.

„Polska zdecydowanie przesuwa się do ścisłej czołówki, już w zasadzie trzymamy w dłoni czarną koszulkę lidera otyłości w Europie – komentuje Prof. dr hab. Mirosław Jarosz, Dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia – Żyjemy w krytycznie ważnym okresie dla zdrowia polskiego społeczeństwa, a decyzje które podejmiemy dziś, zaważą na długości życia oraz stanie zdrowia naszych dzieci i wnuków. Nie ma odwrotu od ostrej konfrontacji ze stylem życia, który nieodpowiednim żywieniem i brakiem aktywności fizycznej przyczynił się do tak dramatycznej otyłości polskich dzieci. I nie ma wytłumaczenia dla zaniedbań w tym obszarze. Instytut Żywności i Żywienia przypomina: czas dyskusji dawno już się skończył, czas przejść do totalnej ofensywy, bo inaczej dojdzie do zahamowania rozwoju cywilizacyjnego”.

Wyniki badań z ostatnich kilkunastu lat potwierdzają, że nadwaga i otyłość w polskim społeczeństwie stale przybiera na sile, a największa dynamika wzrostu zaburzeń odżywiania dotyczy dzieci i młodzieży. Lekarze i dietetycy z Instytutu Żywności i Żywienia ostrzegają przed lekceważeniem otyłości i nadwagi, w szczególności właśnie wśród dzieci i młodzieży. Podkreślają, że otyłość to nie tylko defekt estetyczny czy „nowa normalność” cywilizacji dobrobytu, lecz groźna choroba i główna przyczyna wielu bardzo poważnych chorób, takich jak cukrzyca typu 2, choroby układu krążenia (udar mózgu, nadciśnienie tętnicze), nowotwory złośliwe (rak jelita grubego, sutka, gruczołu krokowego) czy kamica żółciowa. Dalsza epidemia otyłości wśród polskich dzieci oznacza zatem dla tej populacji krótsze życie, liczne i poważne konsekwencje chorobowe, zmniejszenie potencjału edukacyjnego i emocjonalnego (problemy behawioralne, w tym depresja, zachowania agresywne, zaburzenia koncentracji uwagi), a także stygmatyzację społeczną. Dla państwa, oznacza to kolejne wielomiliardowe i rosnące nakłady na leczenie oraz stopniowe zmniejszanie zdolności produkcyjnych społeczeństwa.

Do najistotniejszych czynników rozwoju otyłości zalicza się nieprawidłowe żywienie, polegające przede wszystkim na zbyt wysokim spożyciu tłuszczu pochodzenia zwierzęcego (m. in. żywność typu fast food), cukrów prostych i soli, a zbyt niskim – warzyw i owoców oraz pełnoziarnistych produktów zbożowych. Jednocześnie jako społeczeństwo, Polacy zdecydowanie zbyt mało uprawiają aktywności fizycznej, co w istotnym stopniu przyczynia się do rozwoju nadmiernej masy ciała. Szacuje się, że zaledwie 30% dzieci i młodzieży oraz 10% dorosłych uprawia formy ruchu, których rodzaj i intensywność obciążeń wysiłkowych zaspakajają potrzeby fizjologiczne organizmu. Główną przyczyną takiego stanu rzeczy jest stale niska świadomość w zakresie potrzeb aktywności fizycznej.

„Eksperci podkreślają, że po dynamicznym wzroście konsumpcji przekąsek w Polsce w ostatnich latach (głównie produktów słonych, słodkich i zawierających dużo tłuszczu) obecnie spożywa je już aż 99 proc. dzieci w wieku przedszkolnym! Tymczasem z badań niezbicie wynika, że osoby spożywające kilka przekąsek w ciągu dnia mogą wraz z nimi zjeść około 1000 kcal więcej niż osoby żywiące się w sposób tradycyjny. A to oznacza ponad ćwierć miliona zbędnych kcal na osobę rocznie. Jest to więc bardzo istotny czynnik ryzyka rozwoju nadwagi i otyłości. Dowiedziono też, że zmniejszenie liczby spożywanych posiłków do 1-2 dziennie zwiększa wskaźnik masy ciała (BMI) u młodzieży do wartości 21,5.  Spożywający 5 posiłków dziennie są znacznie szczuplejsi. Ich średni BMI wynosi 19” – komentuje Prof. Mirosław Jarosz.

 

Cel: zatrzymać epidemię otyłości wśród dzieci i młodzieży

Dzieci i młodzież stanowią krytyczną grupę skutecznej społecznej walki z rozwojem i skutkami otyłości. Wg badań, najbardziej wrażliwe na perspektywiczny rozwój otyłości, lecz też na skuteczność jej zahamowania, są osoby w wieku 7-13 lat.

„U dzieci z nadwagą i otyłością, które schudły w wieku 7-13 lat, nie rośnie w dorosłości ryzyko cukrzycy typu 2, podczas gdy u osób, które były otyłe i schudły dopiero w wieku 13-18 lat ryzyko cukrzycy jest ponad 3-krotnie wyższe, a dodatkowo konsekwencje powikłań występują częściej i są znacznie poważniejsze. Dlatego Instytut Żywności i Żywienia poświęcił wiele starań w ostatnich latach na przeciwdziałanie rozwojowi i skutkom otyłości właśnie w grupie dzieci i młodzieży. W realizowanym przez nas szwajcarsko-polskim projekcie edukacyjnym pod nazwą „Zachowaj równowagę”, w ciągu zaledwie dwóch lat, nie tylko zatrzymaliśmy trend wzrostowy epidemii otyłości w szkołach podstawowych i gimnazjalnych, lecz zainicjowaliśmy jego tendencję spadkową. To bardzo dużo! I możemy robić to nadal, bo mamy sprawdzone narzędzia, kadrę i doświadczenie” – mówi Prof. Mirosław Jarosz, Dyrektor IŻŻ i kierownik projektu „Zachowaj równowagę”.

Projekt „Zapobieganie nadwadze i otyłości oraz chorobom przewlekłym poprzez edukację społeczeństwa w zakresie żywienia i aktywności fizycznej”, współfinansowany był przez Szwajcarię w ramach programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej oraz przez Ministerstwo Zdrowia. Znany pod nazwą „Zachowaj równowagę”, zrealizowany został przez IŻŻ w latach 2011-2016.

Jednym z głównych zadań projektu była edukacja i wdrażanie zasad prawidłowego żywienia oraz aktywności fizycznej w przedszkolach i szkołach (podstawowych, gimnazjalnych, ponadgimnazjalnych), a także ocena wpływu tej edukacji na sposób żywienia, stan odżywienia, aktywność fizyczną i poziom wiedzy dzieci i młodzieży. Łącznie objętych tymi działaniami zostało 1600 placówek edukacyjnych z całej Polski (ponad 380 tys. dzieci).  Zastosowano w nich różne formy i narzędzia edukacji skierowane do całego środowiska szkolnego, a więc nie tylko nauczycieli i uczniów, ale także rodziców. Działania te obejmowały m.in. multimedialne szkolenia, dystrybucję materiałów edukacyjnych oraz konkursy edukacyjne. Najważniejszym działaniem, spinającym wszystkie elementy w całość i motywującym do wprowadzania prozdrowotnych zmian, był program certyfikacji placówek edukacyjnych pod nazwą „Szkoła/ Przedszkole Przyjazne Żywieniu i Aktywności Fizycznej”. Każda z biorących udział w projekcie placówek po spełnieniu określonych kryteriów (np. wprowadzenie wspólnych śniadań, zmiana asortymentu sklepików szkolnych, organizacja warsztatów kulinarnych, zawodów sportowych) mogła uzyskać specjalny certyfikat.

 

 

Rodzaj korzyści

Zakres

Korzyści zdrowotne
dla społeczeństwa

  • około 1% spadek częstości występowania nadmiernej masy ciała wśród uczniów (w tym aż 3% wśród dzieci ze szkół podstawowych)
  • 20–50% wzrost liczby uczniów odżywiających się zgodnie z zasadami prawidłowego żywienia
  • o 23% wzrost wiedzy uczniów nt. zasad zdrowego żywienia
  • o 7% wzrost wiedzy uczniów, nauczycieli i dyrektorów szkół o zaleceniach i znaczeniu aktywności fizycznej dla zdrowia
  • wzrost wskaźników sprawności fizycznej uczniów
    w zależności od parametrów (skłon tułowia,
    siady z leżenia, zwis na drążku, bieg wahadłowy)

 

Korzyści dla zdrowia publicznego

  • wypracowanie dobrych i tanich praktyk:
  • program certyfikacji szkół i przedszkoli„Szkoła/Przedszkole Przyjazne Żywieniu i Aktywności Fizycznej”,
  • program motywowania placówek edukacyjnych
    do prowadzenia działań prozdrowotnych
  • stworzenie przyjaznego zdrowiu i zmianom prozdrowotnym jednolitego środowiska w szkołach i przedszkolach obejmującego uczniów, rodziców i nauczycieli
  • zmniejszenie kosztów leczenia otyłości i jej powikłań

 

Korzyści dla państwa

  • wzrost potencjału edukacyjnego dzieci i młodzieży
  • zmniejszenie w przyszłości obciążenia budżetu państwa z powodu kosztów leczenia otyłości i jej powikłań
  • wyrównywanie nierówności poziomu wiedzy w zakresie prawidłowego żywienia i aktywności fizycznej
  • większe szanse rozwoju cywilizacyjnego

 

 

Więcej informacji na temat żywności, żywienia i zdrowego stylu życia można znaleźć na stronach internetowych: www.ncez.pl oraz  www.izz.waw.pl 

 

Dodatkowe informacje dla dziennikarzy:

Marta Pawłowska

Mail: mpawlowska@izz.waw.pl

Tel.: 22/55 09 873

 

 

 

MATERIAŁY DODATKOWE

Jak kształtować prawidłowe nawyki prozdrowotne dzieci?

Wskazówki dla rodziców:

 

  • Jesteś wzorcem dla swojego dziecka – nie tylko mów co jest dobre dla jego zdrowia, ale sam dawaj dobry przykład i stosuj zasady zdrowego żywienia, bądź aktywny fizycznie.
  • Zadbaj o różnorodność spożywanych produktów.
  • Zachęcaj dziecko do poznawania nowych smaków – monotonia nie sprzyja prawidłowemu żywieniu.
  • Nie zniechęcaj się łatwo odmową jedzenia niektórych produktów przez dziecko – bądź cierpliwy – niektóre dzieci, zanim przyzwyczają się do nowego smaku i go polubią muszą mieć z nim kontakt nawet kilkanaście razy.
  • Zorganizuj wspólne zakupy – warto jak najwięcej czasu spędzić w dziale ze świeżymi warzywami i pozwolić dzieckuwybrać jego ulubione.
  • W czasie zakupów możesz zaangażować dziecko w poszukiwanie produktów z oznaczeniami „o obniżonej zawartości soli” lub „bez dodatku soli” i wytłumaczyć mu, dlaczego jest to tak ważne.
  • Gotuj razem z dzieckiem, zachęcaj je do wspólnego przygotowywania posiłków.
  • Sól zamień na zioła. Zabierz solniczkę ze stołu i nie dosalaj przy dziecku swoich potraw.
  • Razem z dzieckiem dobierajcie ulubione zioła i przyprawy. Każdy może doprawić swoje danie według własnego gustu i uznania – dziecku da to wiele satysfakcji i zachęci do poszukiwania nowych smaków.
  • Staraj się przynajmniej jeden posiłek dziennie spożyć wspólnie z rodziną.
  • Dzieci także „jedzą” oczami – dbaj o estetykę podawanych posiłków.
  • Nie nagradzaj dziecka słodyczami.
  • Nie kupuj dużej ilości słodyczy, słonych przekąsek, słodkich napojów – dostępność tych produktów w domu sprzyja ich spożywaniu.
  • Do przegryzania zamiast słodyczy, słonych przekąsek przygotuj dla siebie i dziecka kolorowy talerz warzyw i owoców – obranych, pokrojonych, gotowych od razu do spożycia.
  • Zachęcaj dziecko do wspólnej aktywności fizycznej – nie siedź w fotelu, tylko idź z dzieckiem na spacer, wybierzcie się na wycieczkę rowerową.
  • Rozmawiaj z dzieckiem o problemach wynikających z nieprawidłowego odżywiania i braku aktywności fizycznej – otaczający świat nie zawsze propaguje zdrowy styl życia.
  • Korzystaj z różnych form edukacji rodziców w szkole, bierz aktywny udział w działaniach szkoły na rzecz prozdrowotnego stylu życia. Twój udział wimprezach szkolnychjest prostym sygnałem dla dziecka, że wspierasz je w poznawaniu różnych form aktywności prozdrowotnej.

 

(Źródło: „Szkoła i przedszkole przyjazne żywieniu i aktywności fizycznej. Poradnik dla nauczycieli” red. nauk. J. Charzewska, K. Wolnicka, IŻŻ, Warszawa, 2013 – Poradnik opracowany w ramach Projektu KIK/34, zadanie 2 „Edukacja i wdrażanie zasad prawidłowego żywienia i aktywności fizycznej w przedszkolach, szkołach: podstawowych, gimnazjalnych i średnich oraz ocena wpływu tej edukacji na sposób żywienia, stan odżywienia, aktywność fizyczną  i poziom wiedzy dzieci i młodzieży”).

 

 

25.04.2018, Konferencja prasowa: E-Baza IŻŻ czyli izomery trans pod lupą nauki i konsumentów

25.04.2018, Konferencja prasowa: E-Baza IŻŻ czyli izomery trans pod lupą nauki i konsumentów

Izomery trans kwasów tłuszczowych nienasyconych występują naturalnie w niektórych produktach spożywczych (np. w przetworach mlecznych czy wołowinie), lecz ich istotnym źródłem w diecie współczesnego człowieka stała się żywność wytwarzana przemysłowo (izomery mogą powstawać w procesie utwardzania tłuszczów roślinnych).

Badania naukowe dowodzą, że izomery trans wykazują wyłącznie niekorzystne działanie na zdrowie człowieka. Są uznanym czynnikiem ryzyka chorób sercowo naczyniowych, miażdżycy, nowotworów złośliwych (zwłaszcza raka prostaty) oraz cukrzycy typu 2. Prawdopodobnie mogą także wpływać na
bezpłodność, powodować zaburzenia laktacji i sprzyjać astmie oskrzelowej.

Instytut Żywności i Żywienia zaleca, by w diecie zapewniającej odpowiednią wartość odżywczą spożycie izomerów trans było tak niskie, jak to jest możliwe – w najgorszym wypadku nie powinno przekraczać zalecanego przez Światową Organizację Zdrowia maksymalnego poziomu 1% energii z całodziennej diety.
„Zmiana technologii produkcji żywności wymaga globalnych regulacji na rzecz reformulacji produktów spożywczych. – komentuje prof. dr hab. Mirosław Jarosz, Dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia – Wiele takich działań ma już miejsce i dobrze, że tak się dzieje. Niemniej jednak absolutnie kluczową rolę w prewencji chorób przewlekłych spełnia rzetelna edukacja. Instytut Żywności i Żywienia od 20 lat podejmuje działania badawcze i informacyjne, upubliczniając dane o szkodliwym działaniu izomerów trans oraz ich wysokiej zawartości w niektórych produktach spożywczych, takich jak ciastka czy dania fast food.”

Historia aktywnych działań IŻŻ na rzecz zmniejszenia zawartości izomerów trans w diecie Polaków obejmuje przede wszystkim badania nad zawartością izomerów trans w produktach spożywczych.

Opracowano metodologię ich oznaczania, upubliczniane są dane naukowe oraz prowadzone na szeroką skalę konsultacje z przemysłem oraz działania edukacyjne. Istotnym przełomem prac IŻŻ w tym obszarze jest obecnie utworzenie w ramach zadania 3.1.7 Narodowego Programu Zdrowia na
lata 2016-2020 ogólnodostępnej elektronicznej Bazy danych dotyczących izomerów trans w środkach spożywczych, wraz z funkcjonalną wyszukiwarką.

Baza izomerów trans, utworzona i udostępniona w pierwszej swojej części przez Instytut Żywności i Żywienia w kwietniu 2018 roku, pełni funkcje informacyjne i edukacyjne, prezentując dane dotyczące zawartości izomerów trans (wartości średnie, minimalne i maksymalne) w produktach spożywczych. W celu skutecznej oceny oraz świadomej redukcji izomerów trans w diecie, w bazie dostępne są wartości w g/100 g, g/porcję oraz g/cały produkt.

Korzystanie z zasobów e-Bazy umożliwia konsumentom w łatwy sposób sprawdzenie, jaka jest zawartość izomerów trans w poszczególnych produktach spożywczych, co z kolei daje szansę wyboru takich produktów, które albo nie zawierają w ogóle izomerów trans, albo zawierają ich stosunkowo niewiele.
Obecnie w bazie dostępne są dane dla 568 produktów z 7 kategorii: koncentraty spożywcze, mleko i przetwory mleczne, produkty typu fast food, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia, tłuszcze roślinne, wyroby cukiernicze i ciastkarskie, ziarna zbóż i produkty zbożowo-mączne.

W kontynuacji prac baza będzie powiększana o inne kategorie (w tym słodkie kremy do smarowania, pączki i drożdżówki czy zupy z makaronem typu nudle). Docelowo planowane jest utworzenie ok. 20 kategorii, prowadzone będą również stałe badania aktualizacji i weryfikacji danych już umieszczonych.
Informacje udostępnione w e-Bazie IŻŻ mogą być także wykorzystane do prowadzenia badań naukowych – m.in. oceny narażenia na izomery trans w różnych grupach populacyjnych oraz oceny korelacji pomiędzy pobraniem izomerów trans z dietą a ryzykiem zachorowalności i umieralności z różnych przyczyn, przede wszystkim na skutek chorób sercowo-naczyniowych.

Czytaj więcej:

Tłuszcze trans – Gazeta IŻŻ, kwiecień 2018

14.03.2018, Konferencja prasowa: „5 gramów soli – jak to łatwo powiedzieć…”

14.03.2018, Konferencja prasowa: „5 gramów soli – jak to łatwo powiedzieć…”

 

Badania potwierdzają: nadmiar soli w diecie niszczy zdrowie

Sód jest istotnym pierwiastkiem pełniącym w organizmie człowieka szereg ważnych funkcji – m.in. reguluje gospodarkę wodno-elektrolitową, umożliwia przenoszenie impulsów nerwowych, a także zapewnia prawidłowe funkcjonowanie mięśni. Odpowiednia podaż sodu jest zatem niezbędna dla zdrowia, a w praktyce dziś mało kto cierpi na jego niedobór. Problemem jest jednak jego nadmiar w diecie, który wiąże się z wieloma poważnymi konsekwencjami.

Lista chorób, którymi skutkuje nadmierne spożycie soli, stale się powiększa: nadciśnienie tętnicze, udary mózgu, zawały serca, kamica nerkowa, osteoporoza, rak żołądka, otyłość, astma, a wg badań ostatnich lat – także demencja.

„Jeśli chcemy być zdrowi to należy istotnie zredukować spożycie soli. Nadmierne jej spożycie to jeden z motorów nadciśnienia tętniczego, który przyczynia się do udarów mózgu nawet u młodych ludzi, 40-sto, 50-ciolatków, to także  ważny element ryzyka wystąpienia zaburzeń poznawczych, zaburzeń pamięci oraz demencji w wieku starszym. Musimy upowszechniać konieczność redukcji soli w diecie, jest to nasz obowiązek.” – podkreśla prof. Mirosław Jarosz, dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia.

Wzrost spożycia soli o 1 gram dziennie większa ryzyko nadwagi i otyłości o 28% u dzieci i młodzieży, natomiast o 26% – u osób dorosłych. Podobną zależność obserwuje się w przypadku nadciśnienia, tak u dzieci, jak i osób dorosłych. Dodatkowo, spożycie już o 1 gram dziennie więcej chlorku sodu powyżej zalecanych przez WHO 5 gramów, to wzrost ryzyka zachorowania na raka żołądka aż o 8%.

 

Wszyscy jemy zbyt dużo soli

Nadmierna konsumpcja soli jest we współczesnym świecie, w tym także w Polsce powszechna. Szacuje się, że spożywamy 2–3 razy więcej soli niż zalecane przez WHO maksymalnie 5 g dziennie (ok. 1 łyżeczka do herbaty). Co istotne, wspomniane 5 g dotyczy soli, którą stosujemy sami do przyrządzania potraw i dosalania przy stole, jak i tej zawartej w przetworzonych produktach rynkowych (np. w słonych przekąskach, przetworach mięsnych, wędzonych rybach, serach podpuszczkowych, pieczywie, warzywach konserwowanych, gotowych posiłkach spożywanych poza domem) oraz soli wynikającej z naturalnie występującego sodu w produktach.

Producenci żywności dodają różne ilości soli do swoich produktów. Często taki sam asortyment mocno różni się zawartością soli. Na rynku znajdziemy serek twarogowy o zawartości soli 0,1 g w 100 g, a także taki o zawartości soli 1,0 g w 100 g. W 100 g polędwicy sopockiej może być zarówno 1,5 g, jak i 4,5 g soli. To duża różnica, dlatego należy dokładnie sprawdzać etykiety produktów, które wybieramy!

Znacząco mniej soli, pochodzącej jedynie z naturalnie występującego sodu, zawierają, np. mięso, mleko, owoce, warzywa, niektóre płatki zbożowe, kasze. Chcąc obniżyć ilość spożytej soli, wybierajmy produkty o jej niższej zawartości. Ograniczmy lub zrezygnujmy z dosalania potraw. Na początku mało słone produkty będą wydawały się niesmaczne, dlatego dobrze jest zastąpić sól ziołami. Do diety nisko-sodowej można się jednak przyzwyczaić.

Zdaniem ekspertów IŻŻ Polacy stale zbyt mało uwagi poświęcają na czytanie etykiet produktów spożywczych, przez co pozbawiamy sami siebie ważnego czynnika świadomych wyborów zakupowych. Kto z nas zatem wie, że głównym składnikiem lubianego przez Polaków pieprzu cytrynowego jest właśnie sól?

Na szczególną uwagę zdaniem dietetyków IŻŻ zasługuje kontrolowanie soli zawartej w produktach typu fast food, spożywanych przede wszystkim przez dzieci i młodzież. Z własnych badań Instytutu wynika, że porcja hamburgera ze średnimi frytkami pokrywa w 56% dzienne spożycie soli, natomiast cała pizza – nawet do 200%, w zależności od wielkości i rodzaju produktu.

 

5 kroków do 5 gramów soli –świadomość, edukacja i współpraca

Hasłem tegorocznej kampanii WASH na rzecz redukcji spożycia soli jest praktyczne wezwanie „5 kroków do 5 gramów”, będące kwintesencją koniecznych do podjęcia aktywności, tak w wymiarze indywidualnym, jak i społecznym.

W perspektywie społecznej WASH nawołuje do ciągłej edukacji na temat zagrożeń nadmiernego spożycia soli, do weryfikacji zawartości soli w poszczególnych produktach oraz do współpracy z przemysłem na rzecz zmniejszenia zawartości soli. WASH przypomina o konieczności umieszczania szczegółowych informacji na etykietach, a także zachęca do powszechnego współdziałania z ośrodkami karmienia zbiorowego w zakresie oferowania dań o mniejszej zawartości soli.

W perspektywie indywidualnej, dotyczącej każdej polskiej rodziny, WASH przypomina o konieczności odcedzania i płukania warzyw konserwowych, a także apeluje o większą konsumpcję świeżych warzyw i owoców. Namawia do stopniowego mniejszego dosalania potraw w domu, a także do niestawiania na domowych stołach solniczek ani słonych sosów. WASH apeluje o bardziej świadome wybory zakupowe (czytanie etykiet), a także radzi zastępowanie soli różnorodnymi ziołami, przyprawami, czosnkiem oraz sokiem z cytrusów.

„Zmniejszenie spożycia soli w diecie jest łatwiejsze niż nam się wydaje, porady WASH czytelnie to pokazują. Warto jednak podkreślić, że te porady zawarte są także w piramidach i zaleceniach zdrowego żywienia, stworzonych przez Instytut Żywności i Żywienia. Uczmy się piramid! Pamiętajmy, że najpierw to my tworzymy nasze nawyki, a potem one tworzą nas. Instytut udowodnił w ramach realizowanego projektu Zachowaj Równowagę, że kompleksowe działania edukacyjne mogą skutecznie zmienić nawyki żywieniowe dzieci i młodzieży, a także osób dorosłych – mówi prof. Mirosław Jarosz, dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia.

 

Więcej informacji i materiałów na temat akcji WASH można znaleźć na stronie internetowej www.worldactiononsalt.com. Warto zobaczyć także materiały edukacyjne dostępne na stronie Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej: www.ncez.pl

 

Dodatkowe informacje:

Marta Pawłowska
Pełnomocnik Dyrektora ds. Komunikacji
Mail: mpawlowska@izz.waw.pl
Tel.: (22) 55 09 873
Tel. kom.: 609 89 87 74

26.01.2018, Konferencja prasowa – III Narodowy Kongres Żywieniowy

26.01.2018, Konferencja prasowa – III Narodowy Kongres Żywieniowy

Starzejące się społeczeństwo – nowe wyzwania ekonomiczne, społeczne i zdrowotne

W latach 50-tych przeciętna długość życia wynosiła 47 lat, natomiast dziś – już 65, z perspektywą wzrostu do 75 lat ok. roku 2050. Od roku 1950 liczba osób w wieku 60+ wzrosła na Ziemi z 200 mln do 500 mln, z wizją dalszego postępu do 1,2 mld w roku 2025. 

Polacy są od lat społeczeństwem starzejącym się, w 2016 roku odsetek osób w wieku 65 lat+  stanowił ponad 20% populacji, z tendencją wzrostową do 34,8%  ok. roku 2050. Co ciekawe, w roku 2008 na 100 osób w wieku produkcyjnym przypadało 41 osób w wieku emerytalnym, a w 2060 roku – będzie ich aż 91, co jest założeniem optymistycznym, uwzględniającym wzrost w Polsce stopy urodzeń. Wg dzisiejszych estymacji, do 2030 liczba emerytów wzrośnie o blisko 50%, a to oznacza pewny wzrost wydatków budżetowych o ok. 89 mld na świadczenia emerytalne oraz o 50 mld na służbę zdrowia. Ten krytycznie ważny proces społeczny będzie przebiegał w sytuacji jednoczesnego spadku liczby ludności w wieku produkcyjnym o blisko 5 mln osób, a do roku 2050 – o dalszych 5,5 mln.

W konsekwencji, przebieg i następstwa starzenia się Polaków będą wymagać w najbliższych latach większej uwagi eksperckiej i społecznej, w tym również intensyfikacji działań o charakterze edukacyjnym na temat zdrowia (rozumianego jako styl życia, ze szczególnym uwzględnieniem żywienia i aktywności fizycznej) – podstawowego obszaru działań związanych z procesem starzenia się społeczeństwa.

Wychodząc naprzeciw potrzebom intensyfikacji działań środowiska ekspertów i edukacji społecznej w zakresie tzw. „successful ageing” („pomyślne starzenie się”), Instytut Żywności i Żywienia dedykował tegoroczny Narodowy Kongres Żywieniowy problematyce żywienia i aktywności fizycznej osób starszych.

 

Kongres IŻŻ – platforma wiedzy eksperckiej i źródło kompleksowej edukacji

Pierwszy dzień Kongresu IŻŻ to pięć tematycznych sesji wykładowo-dyskusyjnych, prezentujących kluczowe aspekty obszaru żywienia i aktywności fizycznej osób starszych. Prelekcje obejmą zagadnienia takie jak wchłanianie i metabolizm składników pokarmowych, żywienie i aktywność fizyczna pacjentów w starszym wieku w wybranych chorobach przewlekłych, suplementacja diety czy rola psychologa i dietetyka w opiece nad osobami starszymi. Nie zabraknie także wykładów poświęconych podstawom tzw. długowieczności (genetyka i czynniki środowiskowe), biochemicznym markerom starzenia, witaminie D jako pożądanemu „eliksirowi” młodości oraz perspektywie dożycia stu lat bez Alzheimera.

Drugi dzień Kongresu to edukacja w praktyce. Dla uczestniczących w nim osób starszych przewidziano: porady eksperckie (lekarze, dietetycy, rehabilitacji, psycholodzy), badania składu ciała, pokazy rekomendowanych form aktywności oraz pokaz kulinarny, a także sześć debat tematycznych (profilaktyka „przyjaznego starzenia się”, żywienie w chorobach przewlekłych, żywność a suplementy i leki, „zdrowe” zakupy, dobór właściwej aktywności fizycznej oraz aspekty psychologiczne powiązane z żywieniem).

Elementem merytorycznym, prezentowanym i propagowanym przez Instytut Żywności i Żywienia w trakcie obu dni Kongresu, będzie Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla osób w wieku starszym – opracowane po raz pierwszy zestawienie zaleceń i porad, uwzględniające specyficzne potrzeby osób w starszym wieku.

 

Pionierska Piramida dla osób w wieku starszym

Jednym z najważniejszych i najtańszych działań prewencyjnych – umożliwiających ludziom w starszym wieku bycie aktywnym i zdrowym, w miarę możliwości bez obciążeń chorobowych i inwalidztwa – jest powszechna edukacja w zakresie stylu życia (w tym żywieniowa) osób starszych. Wielu seniorów w konsekwencji niewłaściwego żywienia i braku aktywności fizycznej wycofuje się z aktywnego życia, nie podejmuje działań zawodowych, alienuje się mocno z życia rodzinnego i społecznego. Słabną fizycznie, umysłowo i emocjonalnie, choć mogliby funkcjonować bardziej aktywnie i bardziej twórczo.

W odpowiedzi na potrzebę intensyfikacji działań edukacyjnych seniorów w zakresie stylu życia, Instytut Żywności i Żywienia opracował Piramidę Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla osób w wieku starszym jako proste wyjaśnienie kompleksowej idei żywienia, której realizacja daje większe szanse na aktywne, zdrowe i pogodne starzenie.

„Piramida to pionierskie zestawienie zaleceń zdrowego żywienia i aktywności fizycznej, będące rozwinięciem dwóch poprzednich piramid, lecz z uwzględnieniem specyficznych potrzeb osób starszych. Oczywiście, w przypadku pacjentów z chorobami przewlekłymi – jak otyłość, cukrzyca typu 2, choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie czy osteoporoza – należy piramidę zmodyfikować w konsultacji z lekarzem i dietetykiem” – informuje prof. dr hab. Mirosław Jarosz, Dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie.

Opracowana przez ekspertów IŻŻ Piramida to zestawienie rekomendacji żywieniowej oraz aktywności fizycznej, na którą osoby starsze powinny przeznaczyć przynajmniej 150 minut tygodniowo. W towarzyszących Piramidzie zaleceniach (10 Zasad Zdrowego Żywienia) podkreślono potrzebę regularnego spożywania pełnowartościowych posiłków oraz częstego spożywania warzyw i owoców, zawarto także wskazania dotyczące suplementacji. Materiał uzupełniono o 10 dodatkowych praktycznych zaleceń na temat żywienia i stylu życia – są to porady m. in. dotyczące unikania interakcji żywności i suplementów z lekami, dbałości o aktywność fizyczną oraz utrzymywania możliwie aktywnych relacji rodzinnych i społecznych.

 

Dodatkowe informacje:

Marta Pawłowska
Pełnomocnik Dyrektora ds. Komunikacji
Mail: mpawlowska@izz.waw.pl
Tel.: (22) 55 09 873
Tel. kom.: 609 89 87 74

 

Dietetyk dla każdego pacjenta

Dietetyk dla każdego pacjenta

Zdrowa dieta, prawidłowe odżywianie się, zdrowy styl życia mają kluczowe znaczenie we wspomaganiu leczenia praktycznie we wszystkich chorobach,  jak i w zapobieganiu groźnym chorobom dietozależnym. Bardzo rzadko zdarza się, by lekarz współpracował bezpośrednio z dietetykiem. Ponadto dostęp do porad dietetycznych jest ograniczony. Dzięki wykorzystaniu możliwości, jakie stwarza Internet, znaleźliśmy sposób na rozwiązanie tego problemu – mówił prof. dr hab. Mirosław Jarosz, dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia, wprowadzając dziennikarzy w tematykę konferencji.  – Otwieramy Centrum Dietetyczne Online, by każdy mógł bezpłatnie i wygodnie, nie wychodząc z domu, porozmawiać z profesjonalnym dietetykiem, który rozwieje dietetyczne wątpliwości i udzieli właściwych wskazówek żywieniowych.

Niezależnie od schorzenia, stanu zdrowia czy potrzeby modyfikacji nawyków żywieniowych, każdy potrzebujący profesjonalnej konsultacji dietetycznej może się zgłosić do Centrum Dietetycznego Online na bezpłatną poradę wykwalifikowanego dietetyka..

− Centrum Dietetyczne Online przybliża dietetyka do pacjenta. Może też być wsparciem dla lekarzy w planowanym leczeniu. Konsultacja dietetyczna jest teraz w zasięgu ręki każdego dorosłego mającego dostęp do Internetu. Nasi dietetycy odpowiadają na pytania nie tylko dotyczące codziennej diety, lecz także udzielają porad osobom cierpiącym na choroby dietozależne. W razie potrzeby, szczególnie trudne przypadki mogą być analizowane przez zespół ekspertów Instytutu, w tym lekarzy – opowiada profesor Jarosz.

Aby umówić się na konsultację online, trzeba wejść na stronę https://konsultacje.ncez.pl/, założyć konto chronione hasłem, zawierające historię wizyt oraz wskazania dietetyczne. Następny krok polega na wypełnieniu ankiety żywieniowej. Na tym etapie można załączyć dokumenty dotyczące np. dotychczasowego leczenia, wyniki badań. Aby jak najlepiej dopasować poradę i zgromadzić wiedzę o pacjencie przed konsultacją, specjaliści NCEŻ IŻŻ opracowali także dwa dodatkowe, opcjonalne formularze. Zachęcają one do uszczegółowienia informacji o codziennej diecie i nawykach żywieniowych. Ostatni krok to zapisanie się na wirtualną wizytę. Konsultacja dietetyka z pacjentem odbywa się poprzez komunikator podobny do powszechnie znanych komunikatorów internetowych. Rozmawiając, specjalista i pacjent mogą się widzieć, a opcja czatu pozwala na przesyłanie dodatkowych informacji, linków lub załączników w czasie rzeczywistym.

Dietetycy Centrum Dietetycznego Online NCEŻ IŻŻ są dostępni we wszystkie dni robocze w godzinach 8:00−20:00, a w soboty od 9:00 do 17:00. To daje możliwość udzielenia ponad 500 godzin konsultacji dietetycznych tygodniowo.

Centrum Dietetyczne Online: https://konsultacje.ncez.pl

Profesor Mirosław Jarosz, dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia, wyjaśnia, dlaczego w NCEŻ powstało Centrum Dietetyczne Online.

Mgr inż. Izabela Przybysz opowiada o doświadczeniach z pierwszych dwóch tygodni działania Centrum Dietetycznego Online.

Mgr Tomasz Szymański pokazuje, w jaki sposób pacjenci mogą korzystać z konsultacji dietetyków Centrum Dietetycznego Online.

Inauguracja współpracy na rzecz optymalizacji produktów żywnościowych w Polsce

Inauguracja współpracy na rzecz optymalizacji produktów żywnościowych w Polsce

Inicjatorami współpracy są Instytut Żywności i Żywienia oraz podmioty zrzeszające przedsiębiorców: Polska Federacja Producentów Żywności Związek Pracodawców (PFPŻ ZP), Polska Organizacja Handlu i Dystrybucji (POHiD), POLBISCO – Stowarzyszenie Polskich Producentów Wyrobów Czekoladowych i Cukierniczych, Stowarzyszenie Krajowa Unia Producentów Soków oraz Związek Pracodawców Hoteli, Restauracji i Cateringu. Dzisiaj ich przedstawiciele uroczyście podpisali „List intencyjny na rzecz optymalizacji wartości energetycznej lub/i składu produktów spożywczych w Polsce”. Projekt ma charakter otwarty, co oznacza, że do prac mogą wciąż przystąpić inne organizacje.

Bardzo cenny dla tej inicjatywy jest fakt, że będzie realizowana we współpracy z Instytutem Żywności i Żywienia, który pełni wiodącą rolę w zakresie propagowania zasad racjonalnego żywienia oraz promocji zdrowego stylu życia, a zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 2016 r. w sprawie Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016–2020 odgrywa również znaczącą rolę w zakresie promowania rozwiązań reformulacyjnych w Polsce i na forum Unii Europejskiej.

Poprawa jakości żywieniowej produktów żywnościowych i ułatwienie konsumentom dostępu do tzw. „zdrowszej opcji” są wskazywane jako jedno z istotnych działań mających na celu zahamowanie niekorzystnych trendów, takich jak nadwaga i otyłość. Wytyczne w tym zakresie zawarte są m.in. w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 2016 r. w sprawie Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016–2020. Istotna jest również konieczność dopasowania celów optymalizacyjnych do potrzeb i nawyków żywieniowych polskich konsumentów. Współpraca nauki i przemysłu w tej dziedzinie niewątpliwie może przyczynić się do poprawy jakości żywieniowej żywności w Polsce oraz korzystnych zmian w obszarze zdrowia publicznego – konkluduje prof. dr hab. n. med. Mirosław Jarosz, dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia.

Podpisanie listu intencyjnego o współpracy w zakresie optymalizacji produktów spożywczych w Polsce doskonale wpisuje się w aktualne zalecenia Unii Europejskiej, co podkreślił Przewodniczący Europejskiej Platformy ds. Diety, Aktywności Fizycznej i Zdrowia  Wojciech Kałamarz: Unia Europejska zaleca krajom członkowskim wprowadzanie krajowych planów ulepszania produktów spożywczych. Rekomendowane jest podejmowanie działań przy współpracy z producentami żywności, sprzedawcami detalicznymi oraz sektorem gastronomii, aby zachęcić do ulepszania produktów spożywczych zgodnie z wytycznymi sektora zdrowia i promocji zdrowych wyborów żywieniowych w celu ułatwienia ich podejmowania. Polska inicjatywa zdecydowanie spełnia te oczekiwania.

Producenci żywności od wielu lat podejmują skuteczne działania na rzecz poprawy jakości żywieniowej produktów spożywczych. Osiągają to poprzez innowacje oraz, tam gdzie to możliwe i właściwe, reformulację produktów. Dotyczy to m.in. redukcji soli, cukru, kwasów tłuszczowych nasyconych oraz kwasów tłuszczowych typu trans. Jednocześnie podejmowane są prace na rzecz podwyższenia wszędzie tam, gdzie to możliwe, zawartości takich składników jak błonnik, pełne ziarno, owoce, warzywa czy surowce mleczne. Branża prowadzi również działania na rzecz zróżnicowania wielkości opakowań i lepszego ich dopasowania do potrzeb konsumentów. Jednakże dzisiejsze podpisanie listu intencyjnego o współpracy rozpoczyna nowy etap, jakim będzie podjęcie w Polsce skoordynowanych działań w tym zakresie z udziałem wszystkich znaczących uczestników łańcucha żywnościowego – wyjaśnia Andrzej Gantner, dyrektor generalny i członek Zarządu PFPŻ ZP.

Oprócz Polskiej Federacji Producentów Żywności, sygnatariuszami listu są organizacje branżowe przemysłu spożywczego, których zaangażowanie jest kluczowe w kontekście wypracowywania przyszłych celów dla poszczególnych kategorii produktów.

Przemysł czekoladowo-cukierniczy stale analizuje potrzeby konsumentów i poszerza asortyment oferowanych produktów uwzględniając zmieniające się zachowania konsumentów, innowacje, a także postęp naukowy w naukach żywieniowych. Jesteśmy przekonani, że nasze produkty, jeśli są spożywane w odpowiedzialny, umiarkowany sposób, mogą być częścią zbilansowanej diety.

Aby ułatwić konsumentom dokonywanie świadomych wyborów oraz sprostać wymaganiom polityki żywieniowej UE, przygotowaliśmy jako branża katalog rozwiązań, które mogą być wdrażane przez producentów w zależności od rodzaju produktów i możliwości technologicznych. Katalog ten obejmuje: rozwiązania promujące świadomą konsumpcję, m.in.: wzrost asortymentu produktów o zróżnicowanej wielkości opakowań (porcji), modyfikacje składu i profilu żywieniowego produktu, tam gdzie jest to możliwe, pełną informację żywieniową dla konsumenta, odpowiedzialną komunikację marketingową do dzieci oraz promowanie zdrowego stylu życia.

Mamy nadzieję, że dziś zadeklarowana wola współpracy nauki i przemysłu zaowocuje skoordynowanymi działaniami na rzecz optymalizacji produktów spożywczych w Polsce – stwierdził Marek Przeździak – prezes Zarządu Polbisco Stowarzyszenia Polskich Producentów Wyrobów Czekoladowych i Cukierniczych.

Jak podkreśliła Barbara Groele – sekretarz generalny Stowarzyszenia Krajowa Unia Producentów Soków: Zdrowie i rodzina to najważniejsze wartości w życiu Polaków. Starzejące się społeczeństwo, a także coraz większe zainteresowanie konsumentów prawidłowym żywieniem oraz spożywaniem wartościowych produktów to podstawowe powody, dla których należy wspierać i edukować konsumentów tym zakresie. Owoce, warzywa oraz ich przetwory, w tymi soki, to produkty naturalne, bogactwo witamin, składników mineralnych, błonnika (w tym pektyn) i wielu innych fitoskładników niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Dlatego Stowarzyszenie KUPS, które od wielu lat prowadzi działania prospołeczne, edukujące i informacyjne, aktywnie angażuje się w projekt optymalizacji wartości energetycznej i składu produktów spożywczych zainicjowany przez Instytut Żywności i Żywienia oraz organizacje branżowe.

W inicjatywę zaangażowana jest Polska Organizacja Handlu i Dystrybucji, skupiająca największe sieci handlowe.

Zainaugurowana dziś współpraca będzie miała duże znaczenie dla poprawy zdrowia Polaków i przeciwdziałania w naszym kraju chorobom dieto zależnym. Pozwoli nam zaangażować podmioty z różnych sektorów rynku we wspólne kształtowanie większej świadomości żywieniowej – podkreśliła Renata Juszkiewicz, prezes Polskiej Organizacji Handlu i Dystrybucji.Sieci handlowe już od pewnego czasu prowadzą działania w tym zakresie, ale dopiero obecna inicjatywa pomoże je ujednolicić i zintensyfikować na tyle, aby zwiększyć ich realny wpływ na społeczeństwo. Zmiana diety, także poprzez wprowadzenie do niej produktów o udoskonalonym składzie, przełoży się na zdrowie Polaków, a szczególnie młodszego pokolenia.

Co istotne, współpraca na rzecz optymalizacji wartości energetycznej lub/i składu produktów spożywczych w Polsce będzie przebiegać również przy współpracy z sektorem gastronomii i cateringu.

Jako HoReCa, czujemy się odpowiedzialni za zdrowie konsumentów i ich edukację w zakresie zdrowego trybu życia. Jesteśmy gotowi – wraz z pozostałymi sygnatariuszami – podjąć wyzwanie wypracowania ogólnorynkowych rozwiązań ukierunkowanych na poprawę jakości żywienia – konkluduje Marcin Zawadzki – prezes Związku Pracodawców Hoteli, Restauracji i Cateringu.

Sygnatariusze porozumienia (od lewej): prof. Mirosław Jarosz, Renata Juszkiewicz, Andrzej Gantner, Marcin Zawadzki, Barbara Groele i Marek Przeździak.

Profesor Mirosław Jarosz, dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia.

Wojciech Kałamarz, przewodniczący Europejskiej Platformy ds. Diety, Aktywności Fizycznej i Zdrowia.

Marek Posobkiewicz, Główny Inspektor Sanitarny.

Andrzej Gantner, dyrektor generalny Polskiej Federacji Producentów Żywności Związku Pracodawców.

Gra na zdrowie!

Gra na zdrowie!

Specjaliści są zgodni – od właściwej diety i ruchu zależy dobre samopoczucie, kondycja, odporność, a nawet wyniki w nauce. To, czy wykształcimy w dzieciach właściwe nawyki żywieniowe, zaowocuje zdrowiem w ich dorosłym życiu. Jak jednak w ciekawy sposób przekazać im tę wiedzę? Z pomocą przyszli specjaliści NCEŻ IŻŻ i nowe technologie. W ramach Narodowego Programu Zdrowia opracowali i stworzyli aplikację dla dzieci i młodzieży o nazwie „Zdrowie”. To gra na smartfony, która zachęca do regularnego spożywania warzyw, owoców i wody, a także do aktywności fizycznej. Wyrabia zdrowe nawyki, które są ekspresowo nagradzane, a efekty widać natychmiast na ekranie smartfona.  

Gracze podejmują wyzwanie. Tworzą miasto – stawiają budynki i rozbudowują je, sadzą drzewa oraz zapewniają dostawę prądu. Jednak żeby móc stale rozwijać swoją aglomerację, potrzeba odpowiedniej ilości zasobów – punktów energii i monet. W celu ich zdobycia, gracze powinni codziennie jeść warzywa i owoce, pić wodę i uprawiać aktywność fizyczną. Właściwe postępowanie nagradzane jest możliwością rozbudowy miasta. Dodatkowym elementem o wartości edukacyjnej są opisy poszczególnych warzyw i owoców. Dzieci mogą korzystać z aplikacji samodzielnie, jest ona jednak również dobrym sposobem na wspólną, rodzinną zabawę. Architektura gry i zawarte w niej treści są zgodne z zaleceniami Piramidy Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla Dzieci i Młodzieży opracowanej przez ekspertów Instytutu Żywności i Żywienia (IŻŻ).

Więcej o aplikacji tutaj.

Na zdrowie dzieci wpływa wiele czynników – mówi dr inż. Katarzyna Wolnicka, kierownik Pracowni Żywienia Zbiorowego Dzieci i Młodzieży. – W aplikacji szczególną uwagę poświęciliśmy trzem elementom niezbędnym w prawidłowym funkcjonowaniu i rozwoju młodego organizmu: warzywom, owocom, wodzie oraz aktywności fizycznej.

Chcemy kształtować postawy i nawyki młodych ludzi w zakresie zdrowego stylu życia. Edukacja i działania Instytutu Żywności i Żywienia podejmowane w ramach Programu Szwajcarskiego Zachowaj Równowagę sprawdziły się i przyniosły 3-procentowy spadek nadmiernej masy ciała wśród dzieci objętych programemmówi profesor Mirosław Jarosz, dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia. – Aplikacja „Zdrowice” to kolejny krok na drodze ku poprawie zdrowia polskiego społeczeństwa. Połączenie angażującej formy gry z rzetelnymi informacjami dotyczącymi odżywiania to dobry pomysł, aby zainteresować dzieci zdrowym stylem życia od najmłodszych lat. Stąd już tylko krok do trwałej zmiany i lepszego startu w dorosłe, zdrowsze życie.

Gra jest dostępna bezpłatnie ­- do pobrania na smartfony z Androidem.

Aplikacja „Zdrowice” – opis

To bezpłatna gra na smartfony z systemem Android (zgodnie z badaniami prowadzonymi przez polski oddział IDC na najpopularniejsze na polskim rynku telefony) adresowana przede wszystkim do dzieci i młodzieży, która zachęca użytkownika do regularnego spożywania warzyw, owoców i wody, a także do aktywności fizycznej. Aplikacja dla młodzieży o nazwie „Zdrowice” została opracowana na zlecenie i przy ścisłej współpracy merytorycznej specjalistów z Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie.

Gra pokazuje, że to co zdrowe wcale nie musi być nudne. Gracze rejestrując się w aplikacji wybierają postać awatara i podejmują wyzwanie, tworząc swoje własne miasto – stawiają budynki i rozbudowują je, dekorują kolorując, sadząc drzewa oraz zapewniają dostawę prądu. Jednak aby móc stale rozwijać organizm miasta, potrzeba odpowiedniej ilości zasobów.

Całość działa bardzo intuicyjnie, w systemie nawigacji zastosowano sprawdzone rozwiązania komunikacyjne (język korzyści, przypomnienia w kontekście możliwych do pozyskania punktów i monet, motywujące wizualizacje) i czytelne, miłe dla oka grafiki. Pojawiają się elementy gry, które mają wzmacniać poprawne nawyki użytkowników. Plan dnia, w którym można śledzić postępy w realizacji codziennych wyzwań i zapisywać informacje o zjedzonych warzywach i owocach, wypitej wodzie czy  aktywności fizycznej. Zdrowe zachowania (codzienne/regularne jedzenie warzyw i owoców, picie wody i uprawianie sportu) zawsze premiowane są podwójnie: pochwałą i … nagrodą – monetami lub punktami energii. Dzieci zdobywają je potwierdzając realizację pożądanych aktywności w aplikacji i zyskują elementy niezbędne do budowy stworzonego w swojej wyobraźni organizmu miasta. Im więcej poprawnych zachowań, tym więcej możliwości zyskuje gracz.

Architektura gry i zawarte w niej treści są zgodne z zaleceniami Piramidy Zdrowego Odżywiania i Aktywności Fizycznej Dzieci i Młodzieży opracowanej przez ekspertów Instytutu Żywności i Żywienia. Dodatkowym elementem o wartości edukacyjnej są opisy poszczególnych warzyw i owoców, które pozwalają zrozumieć, co kryje się pod pojęciem „zdrowe”. Dzieci mogą korzystać z aplikacji samodzielnie, jednak jest ona również dobrym sposobem na wspólną, rodzinną zabawę.

Z założenia gra „Zdrowice” rozbudza aspiracje, inicjatywę i kreatywność użytkowników, a także poprzez metaforę buduje świadomość, że nasze życiowe możliwości zależą od nas samych, od naszych wyborów i jakości życia. Gra uczy, że to jak żyjemy, jak się odżywiamy, jak dbamy o własny organizm, przekłada się na naszą kondycję, stan zdrowia, sprawność intelektualną I fizyczną, w efekcie końcowym na standard naszego życia. Zastosowana technika fun learningu zwiększa atrakcyjność przekazu edukacyjnego i wpływa na tempo przyswajania informacji i zmiany nawyków, w konsekwencji lepszego startu w dorosłe, zdrowsze życie.

Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej uruchomi Centrum Dietetyczne Online

Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej uruchomi Centrum Dietetyczne Online

Odpowiedni sposób żywienia może zmniejszać skutki i częstość występowania wielu chorób przewlekłych, m.in. nadciśnienia, cukrzycy czy otyłości, uznanej za chorobę cywilizacyjną XXI wieku. Wpływa także znacząco na ogólny stan zdrowia i samopoczucie. Żyjąc w coraz szybszym tempie, w natłoku obowiązków, prowadząc głównie siedzący tryb życia, coraz częściej zdajemy sobie sprawę z kluczowego wpływu diety na stan naszego zdrowia. 

Właściwa dieta może być ważnym elementem zarówno leczenia, jak i podstawą codziennego funkcjonowania. W gąszczu rozmaitych informacji o tym, co powinno się jeść, a czego należy unikać, wśród wielu tzw. mód żywieniowych łatwo jednak o błędy i nieporozumienia. Pomocą i drogowskazem są  konsultacje u wykwalifikowanego dietetyka. Specjalista wyjaśni wszelkie wątpliwości, wskaże popełniane błędy żywieniowe i pomoże je naprawić. Jego rolą jest ponadto edukacja, obalanie mitów żywieniowych i wsparcie w procesie zmiany nawyków żywieniowych na prozdrowotne. Dostępność do bezpłatnych porad w Polsce jest jednak dość ograniczona, szczególnie poza dużymi ośrodkami miejskimi, dlatego Centrum Dietetyczne Online może być doskonałym rozwiązaniem dla każdego, kto chce zatroszczyć się  o siebie i podjąć rozmowę z dietetykiem.

Centrum Dietetyczne Online to społecznie ważna inicjatywa, która uczyni profesjonalne poradnictwo dietetyczne ogólnie dostępnym. Oddajemy  do dyspozycji wiedzę naszych ekspertów w sposób odpowiadający współczesnym potrzebom i zachowaniom, czyli przez Internet,  a zarazem pozostając w kontakcie z drugim człowiekiem – mówi profesor Mirosław Jarosz, dyrektor IŻŻ.  – Umacnia to także rolę dietetyka jako niezbędnego ogniwa zarówno w prewencji, jak i leczeniu chorób metabolicznych. Dzięki takiemu wsparciu pacjent dużo łatwiej wróci do zdrowia i na trwałe zmieni nawyki żywieniowe na prozdrowotne.

Centrum Dietetyczne Online będzie dostępne 12 godzin dziennie we wszystkie dni robocze. Do dyspozycji pacjentów będzie 6 wykwalifikowanych dietetyków, którzy będą mogli udzielić kilkuset porad dietetycznych tygodniowo.

Cukrzyca – epidemia XXI wieku

Cukrzyca – epidemia XXI wieku

Cukrzyca, szczególnie typu 2, jest jedną z najczęściej występujących chorób cywilizacyjnych. Na jej powstanie mają ogromny wpływ nieprawidłowa dieta i siedzący tryb życia.

Jeśli zwalczymy otyłość, wyeliminujemy problem cukrzycy – twierdzi prof. dr hab. Mirosław Jarosz, dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia (IŻŻ). – Prawidłowa dieta w walce z cukrzycą ma kluczowe znacznie.

– Opracowaliśmy skuteczne narzędzia do walki z otyłością – mówi prof. Jarosz. – W ramach kilkuletniego projektu „Zapobieganie nadwadze i otyłości oraz chorobom przewlekłym poprzez edukację społeczeństwa w zakresie żywienia i aktywności fizycznej”, znanego szerzej pod hasłem Zachowaj Równowagę, opracowaliśmy pierwszy kompleksowy program, który wskazuje właściwy kierunek działań w skutecznej walce z nadwagą i otyłością. Należy pamiętać, że otyłość to nie tylko defekt estetyczny, lecz przede wszystkim groźna choroba i główna przyczyna wielu innych chorób, takich jak: cukrzyca typu 2, choroby układu sercowo-naczyniowego (udar mózgu, nadciśnienie tętnicze), nowotwory złośliwe (rak jelita grubego, sutka, gruczołu krokowego) czy kamica żółciowa.

Nadwaga i otyłość to obecnie największe zagrożenie zdrowotne na świecie. Według niedawno opublikowanych prognoz WHO epidemia otyłości będzie w kolejnych latach szybko narastać – także w Polsce. Polska awansowała do niechlubnej czołówki najbardziej otyłych populacji w Europie. Z problemem nadmiernej masy ciała zmaga się już blisko 60 proc. dorosłych Polaków, a drastyczny wzrost otyłości obserwuje się także u dzieci i młodzieży. Co zatem możemy i powinniśmy zrobić, aby powstrzymać falę otyłości?

Lekarze i dietetycy ostrzegają przed  lekceważeniem nadwagi i otyłości, zwłaszcza u dzieci i młodzieży. Podkreślają, że dzięki długofalowym, prowadzonym na ogólnopolską skalę działaniom skierowanym do całego społeczeństwa IŻŻ znalazł odpowiedź na to pytanie.

− Realizowany przez nas projekt pokazuje, że dobrze prowadzona, kompleksowa edukacja społeczna – wspierana przez konkretne działania skierowane do kobiet w ciąży, dzieci i młodzieży, osób z nadmierną masą ciała oraz ogółu konsumentów – to najlepszy sposób na ograniczenie występowania nadwagi i  otyłości.

Wiedza na temat szkodliwych skutków nadmiernej masy ciała powinna być przekazywana jak największej liczbie osób. O problemie nadwagi i otyłości trzeba stale rozmawiać, ponieważ jest to ogromne zagrożenie zdrowotne, z którego konsekwencji, niestety, nie wszyscy zdają sobie sprawę −  twierdzi prof. M. Jarosz.

Jadłospis dla osoby z cukrzycą

W leczeniu cukrzycy olbrzymie znaczenie ma odpowiednia dieta. Naukowcy Instytutu Żywności i Żywienia opracowali siedem prostych zaleceń żywieniowych, które mogą pomóc chorym na cukrzycę typu 2.

Osoba z cukrzycą musi myśleć o tym, co je. Trzeba wypracować sobie schematy, zdobyć wiedzę o reakcjach swojego organizmu. Nie jest to jednak dieta polegająca jedynie na samych ograniczeniach. To najzdrowszy sposób żywienia, jaki może sobie podarować człowiek. Stosując ją, robimy dla swojego organizmu to, co najlepsze. – mówi mgr inż. Aleksandra Cichocka, specjalistka ds. żywienia w chorobach dietozależnych z Instytutu Żywności i Żywienia. – W diecie osoby z cukrzycą należy zwracać uwagę na węglowodany, ich udział powinien wynosić ok. 45 proc. całkowitej ilości energii. Należy ograniczyć tłuszcze nasycone, zawarte głównie w tłuszczach zwierzęcych. Zachęcamy pacjentów, aby uwzględniali w swojej diecie ryby, jedli często warzywa, najlepiej surowe. W spożywaniu owoców należy zachować duży umiar, ponieważ zawierają one znaczne ilości cukru – dodaje A. Cichocka.

W IŻŻ opracowaliśmy siedem prostych zaleceń żywieniowych mogących pomóc chorym na cukrzycę typu 2. Są one zgodne ze stanowiskiem Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego i Światowej Federacji Diabetologicznej.

Światowy Dzień Walki z Cukrzycą to również Dzień Seniora. W Polsce przybywa seniorów. O tym, że nasze społeczeństwo starzeje się bardzo szybko, świadczą najnowsze prognozy demograficzne. Według wyliczeń GUS, w 2050 r. osoby w wieku poprodukcyjnym stanowić już będą 32,7 proc. społeczeństwa. Troska o zdrowie osób w starszym wieku powinna znaleźć się więc w centrum zainteresowania zdrowotnego. Dlatego też tej tematyce poświęcony będzie III Narodowy Kongres Żywieniowy.

Pamiętajmy, że już w fazie życia płodowego dziecka rozwijają się predyspozycje do rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego, miażdżycy, udaru i chorób degeneracyjnych układu nerwowego (choroby Alzheimera czy demencji). Dlatego tak ważne jest prawidłowe odżywianie się kobiet w ciąży i walka z otyłością i nadwagą wśród dzieci i młodzieży – podkreśla prof. M. Jarosz. – Zdrowe dziecko, to zdrowy senior w przyszłości.