Truskawki a glikemia poposiłkowa

Truskawki a glikemia poposiłkowa

W 2015 roku zespół z Włoch pod kierownictwem Giampieri dokonał przeglądu literatury i podsumował wyniki dotychczasowych badań analizujących korzyści zdrowotne wynikające ze spożywania truskawek. Cześć z tych badań wykazało pozytywny wpływ spożywania truskawek na glikemię poposiłkową oraz odpowiedź insuliny.

Między innymi zaprezentowano badania zespołu z Japonii. Badacze z Japonii analizowali wpływ dżemu truskawkowego (20 g) o różnej zawartości cukru na odpowiedź glukozy u 30 zdrowych osób (10 mężczyzn i 20 kobiet). Analizowano dżemy z niską, średnią i wysoką zawartością cukru. Mimo różnej zawartości cukru w dżemie truskawkowym poziom glukozy we krwi po spożyciu jednego kromki chleba (60 g) z 20 g dżemu był porównywalny. Badacze odnotowali, że po 30 minutach od spożycia, stężenie glukozy we krwi po spożyciu dżemów truskawkowych o różnej zawartości cukru było porównywalne. Ten wynik dostarczył wstępnych dowodów na to, że u osób zdrowych truskawki mogą wpływać na redukowanie hiperglikemii poposiłkowej. Tym samym pozytywnie wpływać na unormowanie poziomu glukozy we krwi.

Pozytywny wpływ truskawek na unormowanie poziomu glukozy we krwi i poprawę profilu glikemicznego u osób zdrowych wykazano także w wynikach fińskiego zespołu pod kierownictwem Törrönen. Badania kliniczne przeprowadzono wśród 12 zdrowych osób, którzy spożyli puree (150 g) zrobione z borówek, czarnej porzeczki, żurawiny i truskawek z dodatkiem 35 g sacharozy. Druga grupa (grupa kontrolna) otrzymała posiłek z taką samą ilością sacharozy, ale bez dodatku puree. Badacze wysnuli wniosek, że dodatek owoców jagodowych (borówki, porzeczki czy truskawki) do posiłku bogatego w cukry proste (np. sacharozę) poprawia odpowiedź poposiłkową glukozy w porównaniu do grupy kontrolnej. Badania wskazują, że dodatek truskawek do posiłku nie tylko zmniejsza poposiłkową odpowiedzi na insulinę i normuje glikemię u osób zdrowych, ale także poprawia odpowiedź glikemii po spożyciu chleba. Badania przeprowadzone przez ten sam fiński zespół wykazały, że pieczywo pszenne spożywane z dodatkiem truskawek potrzebuje znacznie mniej insuliny niezbędnej do unormowania glukozy we krwi niż w sytuacji spożycia pszennego pieczywa bez tego dodatku. Podobne obserwacje odnotowano w przypadku pieczywa pełnoziarnistego.

Zespół badaczy ze Stanów Zjednoczonych pod kierownictwem Edirisinghe opublikował wyniki badań klinicznych z randomizacją w British Journal of Nutrition, które weryfikowały przeciutleniające właściwości polifenoli zawartych w truskawkach na poposiłkową odpowiedź insuliny. Badanie przeprowadzono z udziałem 24 dorosłych osób z nadmierną masą ciała, którzy spożyli posiłek wysokowęglowodanowy o umiarkowanej zawartości tłuszczu z dodatkiem truskawek (305 g napoju truskawkowego z truskawek uprawianych w Kalifornii) lub bez tych owoców (grupa kontrolna z placebo). Wykazano, że dodatek truskawek do posiłku zmniejszał poposiłkowa odpowiedz insuliny. To badanie dostarczyło wstępnych dowodów sugerujących korzystny wpływ przeciwutleniaczy zawartych w truskawkach na insulinę poposiłkową. W innym badaniu amerykańskiego zespołu pod kierownictwem Basu wykazano, że regularne spożywanie napoju zawierającego 50 g liofilizowanych truskawek (50 g liofilizowanych truskawek – około 3 szklanek świeżych truskawek) przez osiem tygodni miało pozytywny wpływ na regulację cholesterolu, ale nie wpływało na stężenie glukozy na czczo u 27 osób z zespołem metabolicznym.

Powyższe badania sugerują, że regularne włączenie do diety truskawek może mieć korzystne działanie na organizm, polepszyć odpowiedź insuliny i unormowanie poziomu glukozy we krwi, a nawet unormować stężenie cholesterolu we krwi. Zaleca się spożycie różnorodnych warzyw i owoców powyżej 400 g na dobę. Większe ilości w diecie powodują dalsze korzyści dla zdrowia. Warto zatem korzystać z sezonowych warzyw i owoców każdego dnia.

 

Piśmiennictwo

  1. Edirisinghe I, Banaszewski K, Cappozzo J, et al. Strawberry anthocyanin and its association with postprandial inflammation and insulin. Br J Nutr. 2011;106(6):913-922.
  2. Basu A, Fu DX, Wilkinson M, et al. Strawberries decrease atherosclerotic markers in subjects with metabolic syndrome. Nutr Res. 2010;30(7):462-469.
  3. Giampieri F, Forbes-Hernandez TY, Gasparrini M, et al. Strawberry as a health promoter: an evidence based review. Food Funct. 2015;6(5):1386-1398.
  4. Kurotobi T, Fukuhara K, Inage H, Kimura S. Glycemic index and postprandial blood glucose response to Japanese strawberry jam in normal adults. J Nutr Sci Vitaminol (Tokyo). 2010;56(3):198-202.
  5. Törrönen R, Sarkkinen E, Niskanen T, Tapola N, Kilpi K, Niskanen L. Postprandial glucose, insulin and glucagon-like peptide 1 responses to sucrose ingested with berries in healthy subjects. Br J Nutr. 2012;107(10):1445-1451.
  6. Törrönen R, Kolehmainen M, Sarkkinen E, Poutanen K, Mykkänen H, Niskanen L. Berries reduce postprandial insulin responses to wheat and rye breads in healthy women. J Nutr. 2013;143(4):430-436.
Warzywa krzyżowe w niedoczynność tarczycy – czy powinniśmy się ich obawiać?

Warzywa krzyżowe w niedoczynność tarczycy – czy powinniśmy się ich obawiać?

Czym jest niedoczynność tarczycy?

Jest to choroba wywołana niedoborem hormonów produkowanych przez tarczycę bądź ich nieprawidłowym działaniem w organizmie. Istnieje wiele czynników prowadzących do rozwoju niedoczynności tarczycy, m.in. stany zapalne tego gruczołu (w tym choroba Hashimoto), usunięcie tarczycy czy jej uszkodzenie w wyniku zastosowanej radioterapii w obrębie głowy i szyi. Czynnikiem żywieniowym mogącym powodować niedoczynność tarczycy jest niedostateczne spożycie jodu – pierwiastka niezbędnego do syntezy hormonów tarczycy.

Warzywa krzyżowe a niedoczynność tarczycy

Warzywa z rodziny krzyżowych, do których zaliczamy m.in. kapustę, brokuł, kalafiora, brukselkę, kalarepę czy jarmuż zawierają naturalne związki wolotwórcze, czyli goitrogeny. Ich niekorzystne działanie polega na wiązaniu jodu, który nie może zostać wykorzystany do prawidłowej syntezy hormonów tarczycy. To z kolei może doprowadzić do przerostu gruczołu tarczowego, czyli powstania tzw. wola i rozwoju niedoczynności tarczycy. Substancje goitrogenne mogą jednak spowodować takie skutki w określonych warunkach –narażone są jedynie osoby mające niedobór jodu w organizmie, jednocześnie dostarczające duże ilości tych związków z dietą każdego dnia. Warto więc zadbać o spożywanie warzyw krzyżowych w umiarkowanych ilościach oraz urozmaicenie swojego jadłospisu i wzbogacenie go w produkty będące źródłem jodu, np. ryby morskie, produkty mleczne, żółtko jaja czy algi. Pewne ilości jodu znajdziemy również w produktach takich jak warzywa i owoce oraz produkty zbożowe, jednak zawartość jodu jest w nich zmienna i zależna od wielu czynników, w tym od zawartości tego pierwiastka w glebie. Dodatkowo w Polsce jest dostępna sól jodowana – trzeba jednak uważać, aby nie przekroczyć jej zalecanego dziennego spożycia.

Czy spożywanie warzyw krzyżowych przy niedoczynności tarczycy może zaszkodzić?

Niekorzystny wpływ substancji goitrogennych może się uaktywnić przy ich zbyt dużym spożyciu i jednocześnie występującym niedobrze jodu w organizmie u osób z niedoczynnością tarczycy, u których produkcja hormonów jest niewystarczająca bądź będących po usunięciu gruczołu tarczowego wiążącego się z całkowitym brakiem ich wytwarzania w organizmie. Obecność warzyw krzyżowych w diecie nie spowoduje jednak negatywnych konsekwencji jeśli niezbędna dawka hormonów jest dostarczana w postaci leku.

Czy można zmniejszyć zawartość goitrogenów w żywności?

Zawartość goitrogenów w żywności można zmniejszyć poprzez zastosowanie odpowiedniej obróbki termicznej. W trakcie gotowania inaktywacji może ulec ok. 30% związków antyodżywczych, a efekt ten będzie jeszcze większy jeśli gotowanie odbędzie się bez przykrycia w dużej ilości wody – część z nich ulotni się z parą wodną. Należy pamiętać, że proces fermentacji również dezaktywuje w pewnym stopniu czynnik wolotwórczy, dlatego z powodzeniem możemy cieszyć się również smakiem produktów kiszonych w naszym menu.

Podsumowanie

Podsumowując, przy odpowiednim poziomie jodu w organizmie, spożywaniu warzyw krzyżowych w umiarkowanych ilościach oraz poddawaniu ich właściwej obróbce termicznej, nie należy obawiać się negatywnych konsekwencji związanych z ich wpływem na funkcjonowanie tarczycy. Warzywa krzyżowe powinny więc stanowić element zróżnicowanej diety, choćby ze względu na zawartość cennych  związków bioaktywnych, które odgrywają istotną rolę m.in. w profilaktyce nowotworów. 

  1. Tonstada S., Nathana E., Odaa K. i wsp.: Prevalence of hyperthyroidism according to type of vegetarian diet, Public Health Nutrition. 2015; 18(8):1482-1487.
  2. J. Ch. Wook, Kim J.: Dietary Factors and the Risk of Thyroid Diseases: A Review. Int J Thyroidol. 2015; 8(2):137-146.
  3. Sharma R., Bharti S., Kumar K. H.: Diet and thyroid – myths and facts. J Med Nutr Nutraceut 2014; 3:60-5.
  4. Jarosz M, Stolińska H, Wolańska D, Żywienie w niedoczynności tarczycy: porady lekarzy i dietetyków. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2015. 
  5. Kostiukow A, Rosołek M, Romanowski M, Ignaszak E, Samborski W. Dieta jako istotny czynnik wspomagający leczenie choroby Hashimoto. [W]: Maciąg M, Maciąg K (red.). Medyczne aspekty kosmetologii i dietetyki. Wydawnictwo Naukowe TYGIEL, Lublin, 2018, s. 200-213.
  6. Ratajczak A, Moszak M, Grzymisłowski M. Zalecenia żywieniowe w niedoczynności tarczycy i chorobie Hashimoto. Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne, 2017, 7: 305-311.
  7. Sorbal M, Palacz-Wróbel M. Świadomość prewencyjnego działania diety oraz nawyki żywieniowe kobiet z chorobami tarczycy w wieku 20-50 lat. Medycyna Rodzinna, 2018; 21(2A): 16-22.
  8. Tuchendler P, Zdrojewicz Z. Dieta w chorobach tarczycy. Medycyna Rodzinna, 2017, 20(4): 299-303.
  9. Zakrzewska E, Zegan M, Michota-Katulska E. Zalecenia dietetyczne w niedoczynności tarczycy przy współwystępowaniu choroby Hashimoto. Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, 2015, XLVIII, 2: 117-127.
Jaka dieta w niedoczynności tarczycy? Zalecenia i jadłospis do pobrania

Jaka dieta w niedoczynności tarczycy? Zalecenia i jadłospis do pobrania

 

Najważniejsze zalecenia dietetyczne w niedoczynności tarczycy:

 

  1. W ciągu dnia spożywaj od 4 do 5 posiłków z 3-4 godzinnymi przerwami i ostatnim posiłkiem na 2 godziny przed snem. Regularne posiłki poprawią tempo przemiany materii.
  2. Jeżeli masz nadwagę lub otyłość koniecznie zredukuj swoją masę ciała, najlepiej z pomocą dietetyka.
  3. Jako źródło białka wybieraj chude gatunki mięs (kurczak, indyk, królik, chuda wołowina) oraz niskotłuszczowe mleko i przetwory mleczne. Szczególną uwagę zwróć na ryby, które dostarczą selenu, jodu oraz witaminy D a także wielonienasyconych kwasów tłuszczowych – składników istotnych w niedoczynności tarczycy. Ryby najlepiej spożywać 3-4 razy w tygodniu.
  4. Podczas przygotowywania potraw stosuj oleje roślinne i oliwę z oliwek. Unikaj spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych w postaci np. masła oraz tłuszczu ukrytego w tłustych mięsach, wyrobach cukierniczych i słodyczach.
  5. Spożywaj pełnoziarniste produkty zbożowe zwłaszcza ze względu na odpowiednią podaż błonnika pokarmowego, która jest kluczowa przy towarzyszących zaparciach.
  6. Z diety wyeliminuj cukier, słodycze, słodkie napoje i żywność typu fast food.
  7. Unikaj smażenia i pieczenia w tradycyjny sposób, ze względu na ilość stosowanych tłuszczów. Piecz w folii aluminiowej, rękawie lub na grillu, duś bez wcześniejszego obsmażania, gotuj na parze.
  8. Pij przynajmniej 2 litry płynów dziennie, najlepiej w postaci wody lub słabych naparów herbat. Odpowiednie spożycie płynów będzie sprzyjać przyspieszeniu tempa metabolizmu.
  9. Niektóre produkty mogą ograniczać przyswajanie jodu z pożywienia – ogranicz ich spożycie, m.in.:

• warzywa kapustne (np. kapusta, kalafior, jarmuż, kalarepa, brokuł, brukiew, rzepa) ze względu na zawarte w nich tioglikozydy,

• soja spożywana w nadmiarze, ze względu na zawarte w niej substancje, które mogą hamować syntezę hormonów tarczycy,

• orzeszki ziemne i gorczyca ze względu na zawarte w nich substancje wolotwórcze.

 

Chcesz wiedzieć więcej? Pobierz bezpłatny poradnik dietetyczny przygotowany przez ekspertów Centrum Dietetycznego Online Znajdziesz w nim zalecenia żywieniowe, listę produktów zalecanych i przeciwskazanych w diecie osób chorych oraz przykładowy jadłospis w niedoczynności tarczycy.

 

Materiały do pobrania:

Zalecenia dietetyczne – niedoczynność tarczycy

Szczegółowe zalecenia, czyli rzecz o produktach wolotwórczych i pierwiastkach

Szczegółowe zalecenia, czyli rzecz o produktach wolotwórczych i pierwiastkach

Jod jest elementem niezbędnym do syntezy hormonów tarczycy. Jego niedobór skutkuje znacznym obniżeniem poziomu hormonów tarczycowych (T4, T3) oraz wzrostem stężenia hormonu tyreotropowego (TSH). Jod w stałych ilościach występuje w wodzie morskiej (około 50 μg/l), dlatego też najlepszym źródłem jodu są ryby i skorupiaki morskie, które koncentrują od 10-200 μg/ 100g. Największe ilości tego pierwiastka zawierają: makrela, małże, dorsz, ostrygi. Aby zaopatrzyć organizm w wystarczającą ilość jodu, ryby należy jadać przynajmniej 3-4 razy w tygodniu. Pozostałe grupy produktów zawierają nieznaczne ilości tego składnika.

Spośród warzyw znaczną ilością jodu odznaczają się brokuły (w porcji 200 g – w szklance zawierają 30 µg jodu, czyli 31% średniego zapotrzebowania) oraz rośliny strączkowe – groch (14 µg/ 100 g, czyli 15% EAR średniego dziennego zapotrzebowania). Uwaga! Jednak produkty te, ze względu na zawartość substancji, utrudniających wchłanianie jodu, powinny być jadane jedynie w ramach urozmaicenia diety, a nie jako głowne źródło jodu.

W 100 g otrąb zawarte jest aż 31 µg jodu (32% EAR). Ponadto otręby są również cennym źródłem błonnika, który u osób z niedoczynnością tarczycy jest szczególnie istotny, ze względu na częste występowanie zaparć (dowiedz się więcej).

Źródłem jodu jest także sól, ze względu na jej obowiązkowe jodowanie. Zawartość jodu wynosi 2,3 mg jodu na 100 g soli. Ze względu niekorzystne oddziaływanie soli spożywanej w nadmiernych ilościach, zaleca się by nie przekraczać rekomendowanych 5g/d (jedna płaska łyżeczka). 

Selen – długotrwały niedobór może być również przyczyną złej przyswajalności jodu, co nasila rozwój objawów niedoczynności tarczycy. Znaczne ilości selenu znajdują się w skorupiakach i rybach, w których zawartość selenu waha się od 20 µg do 60 µg / 100g, w zależności od gatunku oraz orzechach brazylijskich (1917 µg/ 100 g). Nieznaczne ilości znajdziemy w nasionach roślin strączkowych, czosnku, grzybach (w ilości 6 – 14 µg/100 g.). W warzywach oraz owocach ilość selenu nie przekracza 2µg/ 100g.

Żelazo – zawarte jest w cząsteczce jednego z enzymów kluczowych do prawidłowego funkcjonowania tarczycy. W diecie osób z niedoczynnością tarczycy powinny występować produkty będące dobrym źródłem żelaza. Zalicza się do nich: nasiona lnu, pestki dyni, otręby pszenne, zarodki pszenne, suche nasiona roślin strączkowych, zwłaszcza soję, fasolę, soczewicę, mak, nasiona sezamu, żółtko jaja, orzechy pistacjowe.

Cynk – jego niedobór w organizmie skutkuje obniżeniem stężenia hormonów tarczycy T4 i T3. Głównym źródłem cynku są produkty zbożowe (pieczywo pełnoziarniste, kasza gryczana czy jaglana), dostarczające 30-40% ogólnej ilości tego mikroskładnika oraz mięso i jego przetwory – 28-34%. Znaczne ilości zawarte są również w zarodkach pszennych, nasionach lnu oraz pestkach dyni.

Dlaczego błonnik?

Ze względu na to, że wysoki odsetek osób chorujących na niedoczynność tarczycy cierpi na zaparcia, dobrze jest uwzględniać w diecie odpowiednią ilość błonnika. Źródło błonnika powinny stanowić pełnoziarniste produkty zbożowe, surowe i gotowane na parze warzywa oraz świeże lub suszone owoce. Dzienne spożycie błonnika powinno być zawarte w granicach 20-40 g/ d.

Produkty wolotwórcze

Są takie produkty, których osoba chorująca na niedoczynność tarczycy powinna unikać. To te, które mogą ograniczać przyswajanie jodu z pożywienia. Wśród takich substancji wymienia się tioglikozydy, zawarte w warzywach kapustnych (różne rodzaje kapust, brukselka) oraz w innych warzywach krzyżowych jak kalafior, brokuły, jarmuż, kalarepa. Należy koniecznie spożywać je w formie gotowanej do trzech razy w tygodniu. W roślinach strączkowych, w tym głównie w soi, znajdują się izoflawony sojowe, genisteina i daidzeina, które mogą hamować syntezę hormonów tarczycy. Substancje przeciwwskazane dla osób z niedoczynnością tarczycy znajdują się również w rzepie i brukwi.

 

Literatura:

  1. Rayman M.P., Thompson A.J., Bekaert B. at al..: Randomized controlled trial of the effect of selenium supplementation on thyroid function in the elderly in the United Kingdom. Am J Clin Nutr 2008, 87, 370-378
  2. Corvilain B., Contempre B., Longombe at al. A. O.: Selenium and the thyroid: how the relationship was established. Am J Clin Nitr Suppl 1993, 57, 244-248
  3. Zimmermann MB, Köhrle J.: The Impact of Iron and Selenium Deficiencies on Iodine and Thyroid metabolism: Biochemistry and Relevance to Public Health. Thyroid, 2002, 12, 10, 867- 878
  4. Kunachowicz H., Nadolna I., Przygoda B., Iwanow K. Tabele składu i wartości odżywczej żywności. PZWL, Warszawa 2005.
  5. Jarosz M., Bułhak-Jachymczyk B.: Normy Żywienia Człowieka. Podstawy prewencji otyłości i chorób niezakaźnych. PZWL, IŻŻ, Warszawa, 2008.
  6. Messina M, Redmond G.: Effects of soy protein and soybean isoflavones on thyroid function in healthy adults and hypothyroid patients: a review of the relevant literature. Thyroid. 2006, 16, 3, 249-58.
  7. Hess S.Y., Zimmermann M.B.: The Effect of Micronutrient Deficiencies on Iodine Nutrition and Thyroid Metabolism. Int. J. Vitam. Nutr. Res., 74, 2, 2004, 103–115
  8. Hess S.Y.: The impact of common micronutrient deficiencies on iodine and thyroid metabolism: the evidence from human studies. Best. Pract. Res. Clin. Endocrinol. Metab. 2010, 24, 1, 117-32
  9. Rasmussen L.B., Ovesen L., Bülow I., Jørgensen T., Knudsen N., Laurberg P., Perrild H.: Relations between various measures of iodine intake and thyroid volume, thyroid nodularity, and serum thyroglobulin. American Journal of Clinical Nutrition, 2002, 76, 5, 1069-1076
  10. Hess S.Y., Zimmermann M.B.: The Effect of Micronutrient Deficiencies on Iodine Nutrition and Thyroid Metabolism. Int. J. Vitam. Nutr. Res., 74, 2, 2004, 103–115
Niedoczynność tarczycy – postępowanie dietetyczne

Niedoczynność tarczycy – postępowanie dietetyczne

Niedoczynność tarczycy to niedobór hormonów tarczycy (T3 – trójjodotyrniny; T4 – tyroksyny) powodujący uogólnione zwolnienie procesów metabolicznych w organizmie. Efekt jest taki, że dochodzi do stopniowego narastania osłabienia, zmęczenia oraz zmniejszonej tolerancji wysiłku. Dowiedz się więcej.

Ogólne zasady diety i stylu życia w niedoczynności tarczycy

W komponowaniu codziennej diety powinny być uwzględnione zasady zdrowego żywienia oraz dodatkowe informacje zawarte w  Piramidzie Zdrowego Żywienia. Z podstawowych zasad diety w niedoczynności tarczycy zaleca się:

  • dietę niskoenergetyczną dla osób z nadwagą/otyłością oraz tzw. dietę normo kaloryczną (taka która nie powoduje redukcji masy ciała, a utrzymanie obecnej masy ciała) dla osób z prawidłową masą ciała. Wartość energetyczna diety powinna być też dostosowana do stylu i trybu życia.

  • ilość białka, stanowiącego 10-15% wartości energetycznej diety, powinna być spożywana w postaci chudych gatunków mięs (kurczak, indyk, królik, chuda  wołowina) oraz niskotłuszczowego mleka i przetworów mlecznych przy właściwej tolerancji laktozy. Cennym źródłem białka w diecie osób z niedoczynnością tarczycy są ryby, dostarczające jednocześnie jodu, selenu, witaminy D oraz wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Zaleca się zjadanie ryb 3-4 razy w tygodniu. Pełnowartościowe białko jest źródłem aminokwasu egzogennego – tyrozyny, z udziałem którego powstaje podstawowy hormonu tarczycy –  tyroksyna (T4),

  • tłuszcze głównie pochodzenia roślinnego (oleje, orzechy i nasiona); powinny dostarczać 20-35% wartości energetycznej diety. Szczególnie istotne jest regularne i wystarczające spożycie wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny omega-3, które pobudzają wątrobę do przemiany T4 w T3, zwiększając metabolizm ustroju oraz wrażliwość komórek na hormony tarczycy. Kwasy te zawarte są w znacznych ilościach w oliwie z oliwek, oleju lnianym, łososiu, makreli, pstrągu, tuńczyku. Zaleca się zastępowanie nasyconych kwasów tłuszczowych, które występują głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego, nienasyconymi, których źródłem są produkty roślinne. Warto unikać nadmiernego spożycia tłuszczów zarówno widocznych (masło, olej itp.) oraz niewidocznych (zawartych np. w ciastach, batonach, tłustych gatunkach mięs itp.),

  • węglowodany złożone stanowiące 50 – 70% wartości energetycznej diety (czyli kalorii) oraz odpowiednią podaż błonnika pokarmowego. Te składniki dostarczać sobie należy wraz z pełnoziarnistymi produktami zbożowymi oraz warzywami i owocami. Osobom z niedoczynnością tarczycy często towarzyszy insulinooporność, stąd zaleca się produkty o niskim indeksie glikemicznym.

  • regularne spożywanie 4-5 posiłków w ciągu dnia, z przerwami 3-4 godzinnymi, przy czym ostatni posiłek powinien być zjadany na 2-3 godziny przed snem,

  • urozmaicenie diety i uwzględnienie wszystkich grup produktów tj., produktów zbożowych, warzyw, owoców, produktów mlecznych, produktów dostarczających białka, tłuszczów pochodzenia roślinnego,

  • eliminacja spożycia żywności typu fast food, słodyczy, słodkich napojów,

  • unikanie potraw smażonych lub pieczonych tradycyjnie ze względu na wysoką zawartość tłuszczów stosowanych do ich przygotowania. Zaleca się pieczenie w folii aluminiowej, rękawie, na grillu, gotowanie, gotowanie na parze, duszenie bez uprzedniego obsmażania.

  • wypijanie płynów w ilości ok. 2 litry dziennie w postaci słabych naparów herbat lub wody, wzbogaconej w jod.

  • aktywność fizyczną co najmniej 3 razy w tygodniu, przynajmniej przez 30 minut, a najlepiej nawet 60 minut codziennie. Szczególnie zaleca się uprawianie sportów aerobowych w godzinach porannych (bieg, basen, rower, marsz) oraz unikanie ćwiczeń, które zmuszają do krótkiego, ale intensywnego wysiłku. Wykonywanie regularnych ćwiczeń przyczynia się do szeregu korzystnych zmian w organizmie, m.in. przyspiesza metabolizm i pozwala na działanie hormonom tarczycy w komórkach całego ciała.

  1. Arthur J.R., Beckett J.G.: Thyroid function. British Medical Bulletin, 1999, 55, 3, 658-668
  2. Astrup A., Buemann B., Toubro S., Ranneries C., Raben A.: Low resting metabolic rate in subjects predisposed to obesity: a role for thyroid status. American Journal of Clinical Nutrition, l996, 63: 879-83.
  3. Reinehr T. Obesity and thyroid function. Mol. Cell. Endocrinol, 2010, 316, 165-171
  4. Rasmussen L.B., Ovesen L., Bülow I., Jørgensen T., Knudsen N., Laurberg P., Perrild H.: Relations between various measures of iodine intake and thyroid volume, thyroid nodularity, and serum thyroglobulin. American Journal of Clinical Nutrition, 2002, 76, 5, 1069-1076
  5. Hess S.Y., Zimmermann M.B.: The Effect of Micronutrient Deficiencies on Iodine Nutrition and Thyroid Metabolism. Int. J. Vitam. Nutr. Res., 74, 2, 2004, 103–115
  6. Hess S.Y.: The impact of common micronutrient deficiencies on iodine and thyroid metabolism: the evidence from human studies. Best. Pract. Res. Clin. Endocrinol. Metab. 2010, 24, 1, 117-32
  7. Drutel A., Archambeaud F., Caron P.: Selenium and the thyroid gland: more good news for clinicians. Clinical endocrinology. 2013, 78, 2, 155-64. 
  8. Instytut Żywności i Żywienia, Zasady zdrowego żywienia, Warszawa, 2009 (www.izz.waw.pl)
  9. Messina M, Redmond G.: Effects of soy protein and soybean isoflavones on thyroid function in healthy adults and hypothyroid patients: a review of the relevant literature. Thyroid. 2006, 16, 3, 249-58.
Zalecenia żywieniowe w nadczynności tarczycy

Zalecenia żywieniowe w nadczynności tarczycy

Podstawowe założenia diety:

  1. Energetyczność diety – nadczynności tarczycy towarzyszy ubytek masy ciała, stąd zaleca się dietę normokaloryczną dla osób z prawidłowym BMI (18,5–24,9 kg/m2), wysokoenergetyczną, gdy występuje niedowaga i/lub ubytkowi masy ciała towarzyszy  zanik mięśni. W diecie zaleca się nawet 6–7 posiłków o małej objętości wzbogaconych w produkty wysokoenergetyczne, jak suszone owoce, orzechy, nasiona, oleje, awokado. W momencie wyrównania hormonalnego należy niezwłocznie wrócić do diety normokalorycznej ze względu na szybki wzrost masy ciała i ryzyko występowania nadwagi.
  2. Białko, stanowiące 12–15% wartości energetycznej diety. Głównym źródłem białka powinny być chude mięsa, ryby, jaja oraz suche nasiona roślin strączkowych. Zaleca się wyższą zawartość białka w diecie osób z ubytkiem masy ciała.
  3. Tłuszcz, gównie w postaci tłuszczów pochodzenia roślinnego, ze względu na potrzebę dostarczenia odpowiedniej ilości wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny omega-3 o działaniu immunostymulującym. Źródłem tego składnika odżywczego w diecie powinien być olej lniany, rzepakowy, oliwa z oliwek, margaryna miękka, orzechy, zwłaszcza włoskie, świeżo mielone nasiona lnu, pestki dyni, słonecznika, awokado oraz oliwki. Tłuszcz powinien stanowić 20–35% wartości energetycznej diety.
  4. Węglowodany powinny stanowić 50–70% wartości energetycznej diety. Ważna jest również odpowiednia podaż błonnika pokarmowego (20–40 g/d). Dlatego też głównym źródłem węglowodanów w diecie powinny być pełnoziarniste produkty zbożowe, warzywa i owoce.

Istotne jest również prawidłowe zbilansowanie diety w składniki ważne dla prawidłowej pracy tarczycy, m.in.:

  • wapń i witamina D – są ważne w nadczynności tarczycy ze względu na ich wpływ na homeostazę kostną. W związku ze zwiększonym metabolizmem w nadczynności tarczycy znacznie wzrasta ryzyko osteopenii/osteoporozy. Podstawowym źródłem wapnia są mleko i jego przetwory, ale również brokuły i warzywa zielonolistne, amarantus, pestki dyni, migdały, sezam, mak. W sardynkach, śledziach, szprotkach w znacznych ilościach zawarty jest wapń oraz witamina D. Innymi produktami dostarczającymi witaminy D są również pozostałe ryby morskie. W okresie wiosenno-letnim 15-minutowa ekspozycja słoneczna dostarcza odpowiedniej ilości endogennej witaminy D. Natomiast w miesiącach październik-kwiecień niezbędna jest suplementacja;
  • jod – istotny pierwiastek w prawidłowej pracy tarczycy, jednakże jego nadmierne ilości mogą przyczynić się do powstania nadczynności tarczycy. Zaleca się spożywanie około 150 μg jodu dziennie. Z tego też względu zaleca się unikania pokarmów szczególnie bogatych w jod, np. wodorostów, alg, produktów wzbogacanych w jod, suplementów diety z jodem oraz umiarkowaną konsumpcję ryb (2-3 razy w tygodniu);
  • kwasy omega-3 – istotne w nadczynności tarczycy ze względu na działanie przeciwzapalne. Jako źródło tego składnika zaleca się oleje roślinne, orzechy, pestki, nasiona, awokado oraz ryby – nie częściej niż 2-3 razy w tygodniu;
  • produkty zawierające goitreny – brokuły, kalafior, kapustne, jarmuż – zmniejszą ilość hormonów produkowanych przez tarczycę;
  • antyoksydanty – witamina E, C, beta-karoten, polifenole, które wzmacniają układ immunologiczny. Produktami bogatymi w antyutleniacze są oleje: z kiełków zbożowych, kukurydziany, sojowy, rzepakowy i oliwa z oliwek oraz kiełki zbożowe, orzechy, migdały, owoce dzikiej róży, wiśnie, pietruszka, kiwi, brokuły, szczaw, papryka, estragon, biała kapusta, brukiew, kapusta czerwona, cytrusy, marchew, brukiew, szpinak, szczaw, mango, melon, morele, brokuły, brzoskwinia, pomidory, pietruszka.

Prawidłowe żywienie pełni istotną rolę w niefarmakologicznym leczeniu nadczynności tarczycy. Szczególnie ze względu na wpływ tego zaburzenia na zwiększony metabolizm i utratę masy ciała przed wyrównaniem hormonalnym.